Nhân Tuấn Trương

Theo VNTB

VinFast tuy được ưu đãi ở thị trường nội địa nhưng sự tiêu thụ ở thị trường này còn tùy thuộc rất nhiều thứ, không chỉ giá cả, mà còn ở “uy tín thương hiệu”, ở dịch vụ bảo trì sau khi bán, ở hiệu suất của pin, ở hệ thống sạc điện v.v… 

Vingroup kiện các tổ chức và cá nhân vì đã “lan truyền thông tin giả mạo, sai sự thật” về tình hình tài chánh của tập đoàn, cáo buộc Vingroup đang đứng trước nguy cơ phá sản, vỡ nợ hoặc sụp đổ”.

Vấn đề là việc khẳng định về “tình hình tài chánh ổn định” của Vingroup có vẻ không đứng vững. Những con số, những dữ liệu công khai về mức lỗ và nhu cầu vốn (của Vinfast), cũng như những rủi ro hệ thống từ thị trường bất động sản (Vinhomes) đã cho phép người ta hoài nghi về sự khẳng định này. Ngoài ra còn những đầu tư mang tính phiêu lưu cao như Vinspace, Vinspeed… khiến cho tính ổn định về tài chánh của Vingroup càng gặp nhiều thử thách.

Kết quả hoạt động kinh doanh của Vinfast dựa trên dữ liệu báo cáo tài chính IFRS (với con số làm tròn): (hình)

Bài báo trên VNExpress 25-4-2025 viết về tình hình tài chánh của Vinfast năm 2024:

“Lũy kế cả năm 2024, hãng xe mang về hơn 44.000 tỷ đồng (1,8 tỷ USD) doanh thu, tăng 58% so với năm ngoái. Số lượng ôtô VinFast đã bàn giao trong năm 2024 đạt 97.000 chiếc, tăng 192% so với năm ngoái. Đây cũng là nguyên nhân chính giúp doanh thu của công ty tăng. Lượng ôtô bán ra tăng lên nhưng công ty này vẫn lỗ ròng hơn 77.354 tỷ đồng (khoảng hơn 3 tỷ USD) trong năm ngoái”.

Số lượng xe Vinfast bán ra thị trường là yếu tố cực kỳ quan trọng. Con số này sẽ quyết định sự “thịnh suy” của Vinfast (và cả Vingroup). Sự tăng trưởng này có giúp được Vinfast trả nợ hay không ? Mức lỗ lũy kế do đầu tư dàn trải của Vinfast đến nay đã lên đến con số khủng. Nếu so sánh với các hãng xe điện tương đương, VinFast cần phải bán được vài trăm ngàn (thậm chí hàng triệu) xe/năm mới có thể tối ưu hóa chi phí và đạt được tỷ suất lợi nhuận (có dấu cộng), như Tesla.

Cũng bài báo VNExpress ở trên: “Cuối năm 2024, tổng tài sản của VinFast đạt 146.957 tỷ đồng, giảm 9.000 tỷ so với đầu năm. Công ty này đã lỗ lũy kế 190.502 tỷ đồng (khoảng 7,5 tỷ USD) kéo theo vốn chủ sở hữu âm 65.411 tỷ đồng”.

Vinfast như vậy là lỗ liên tục, từ khi Vinfast đi vào hoạt động. Đây là mô hình kinh doanh khá mạo hiểm của Vinfast: tăng trưởng nhanh, mở rộng toàn cầu, chấp nhận lỗ lớn.

Vấn đề là việc chinh phục thị trường nước ngoài (Mỹ, Châu Âu…) đến nay chưa có chỉ dấu thành công. Hiện thời Vinfast chuyển hướng về ASEAN, như Indonesia và Ấn độ. Còn quá sớm để đánh giá các thị trường này.

Phần lớn hoạt động của Vinfast là quốc nội.

Theo BBC (12-4-2024): “VinFast cho biết khoảng 70% lượng xe bàn giao trong năm ngoái là cho khách hàng Green SM (GSM), nhà điều hành taxi và cho thuê xe điện mà ông Vượng sở hữu 95%. Ngoài doanh thu bán ô tô và xe máy điện trị giá 839 triệu USD cho GSM, VinFast còn có hợp đồng bán xe điện trị giá 57 triệu USD với Vinhomes, hợp đồng bán xe điện trị giá 1 triệu USD với Vingroup và xe buýt điện trị giá 7 triệu USD cho VinBus”…

Bài viết trên CafeF ngày 7-1-2025 : “VinFast đã ghi nhận doanh số khoảng 67.000 xe tại Việt Nam trong 11 tháng đầu năm… Chỉ sau hơn 1 năm ra mắt, thương hiệu taxi Việt đã gần như “phủ xanh” mọi tỉnh thành, có 70.000 xe đang lưu hành và phục vụ hàng triệu lượt mỗi ngày.”

Con số tăng trưởng 192% nói trên hầu hết đến từ thị trường nội địa.

Vinfast đã có những ưu điểm như sau: Thứ nhứt, tay phải (Vinfast) bán cho tay trái (Taxi Xanh của Vingroup). Thứ hai, các chính sách của nhà nước như hạn chế để tiến tới việc cấm xe máy chạy xăng/dầu tại các khu vực thuộc Hà nội và Sài gòn. Điều này giúp Vinfast mở rộng thị trường nội địa về xe điện. Thứ ba Vinfast được ưu đãi về thuế má như miễn thuế đồ phụ tùng nhập khẩu. Thứ tư, ngân hàng nhà nước (Vietinbank, Vietcombank…) cho khách hàng mua xe Vinfast vay với lãi suất thấp…

Sự tăng trưởng này sẽ sớm đạt mức giới hạn.

Những ưu đãi của nhà nước đối với Vinfast tuy hợp pháp nhưng sẽ hạn chế theo thời gian (rất có thể sẽ chấm dứt vào năm tới). Ngoài ra những ưu đãi khác của nhà nước khiến Vinfast có thể lâm vào tình trạng bị cáo buộc “bán phá giá”, kiểu được nhà nước “tài trợ vốn bất hợp pháp theo WTO”. Tức là Vinfast sẽ có thể bị rào cản nhập khẩu từ các quốc gia Mỹ và Châu Âu, như tình trạng hiện thời đối với xe hơi sản xuất từ TQ.

Tức là theo tôi, Vinfast tuy được ưu đãi ở thị trường nội địa nhưng sự tiêu thụ ở thị trường này còn tùy thuộc rất nhiều thứ, không chỉ giá cả, mà còn ở “uy tín thương hiệu”, ở dịch vụ bảo trì sau khi bán, ở hiệu suất của pin, ở hệ thống sạc điện v.v…

Về thị trường nước ngoài. Tôi thấy Vinfast hiện thời đang gặp rất nhiều trở ngại.

Vinfast đã đình chỉ việc xây dựng hãng ráp xe tại Wisconsin bên Mỹ. Theo tin tức từ vài năm trước, Vinfast vẫn còn thiếu nợ (vài trăm ngàn đô) tiền thuê bất động sản.

Về tiêu chuẩn an toàn. Mặc dầu VF8 đã được đưa vào chương trình thử nghiệm của NHTSA (Cục Quản lý An toàn Giao thông Đường cao tốc Quốc gia – Mỹ) và đã nhận được chứng nhận 5 sao (mức cao nhất) từ cơ quan này. Nhưng xe của Vinfast thường xuyên gặp lỗi. Tháng 12-2024 đã có tới 4.888 xe VF 8 ở Mỹ bị triệu hồi vì túi khí bị lỗi thiết kế.

Ở Châu Âu, xe VinFast đang trong quá trình thử nghiệm hoặc chờ kết quả từ Euro NCAP.

Theo BBC, trong bài phóng sự về kỹ sư Denli, người từng làm việc cho hãng Tata Technologies thuộc Tập đoàn Tata, là hãng đã làm nhiều việc về thiết kế chassis (khung gầm) cho các mẫu VF6, VF7, VF8 và VF9 của VinFast. Theo ông Denli, Vinfast muốn “đi tắt”, trong việc phát triển dòng xe VF6 và VF7. Ông cho hay các bộ phận trong khung gầm của xe, kể cả hệ thống treo, đã không được thiết kế đúng cách. Trong các cuộc thử để duyệt, các bộ phận hao mòn nhanh gấp 5 lần so với yêu cầu đề ra; một số bộ phận chỉ trụ được 25.000 km trong khi lẽ ra phải hoạt động được tới 150.000 km. Theo ông Denli, sự hao mòn quá sớm này có thể làm cho xe bị mất kiểm soát, có thể cực kỳ nguy hiểm…

Ngoài ra nhiều xe của Vinfast cho thấy còn bị lỗi ở phần mềm.

VinFast không thể chinh phục khách hàng nước ngoài nếu các hệ thống điện tử (màn hình giải trí, hỗ trợ lái ADAS) không được nâng cấp. Xe Vinfast phải hoạt động  trơn tru, ổn định và đặc biệt không bị lỗi vặt.

Về chất lượng nội thất, “tiếng dội” từ khách hàng của Vinfast cho thấy nhiều “vấn đề” bị chỉ trích, đặc biệt độ bền của vật liệu, hay chuyện lắp ráp nội thất qua loa… Nói chung không thể so sánh với đối thủ cạnh tranh có uy tín hàng vài chục năm rồi. Khách hàng than phiền xe bị lỗi thường xuyên mà mỗi lần phải đưa về hãng, mất rất nhiều thời giờ mà dịch vụ lại không tốt. Điều quan trọng hơn hết là độ bền và hiệu suất của pin. “Tiếng dội” từ khách hàng cho thấy pin của Vinfast gặp “rất” nhiều vấn đề, như hay nổ, cháy v.v…

Với tình trạng khá là phức tạp như vậy, việc Vinfast thu hẹp ở Hoa kỳ và Châu Âu là điều có thể hiểu.

Vinfast hiện thời đổi hướng đầu tư qua Ấn Độ và các nước ASEAN. Các thử nghiệm của xe Vinfast được đạt tiêu chuẩn 5 sao về an toàn.

Ở Ấn Độ, Vinfast  đang xây dựng một nhà máy tích hợp ở bang Tamil Nadu, sản xuất pin và xe điện. Dự kiến ban đầu là 150.000 xe/năm (giai đoạn 1).

Việc sản xuất tại Ấn Độ sẽ cho phép VinFast tận dụng các chính sách ưu đãi của chính phủ Ấn Độ (như chương trình PLI) và quan trọng nhứt là giảm thuế nhập khẩu rất cao đối với ô tô nhập khẩu nguyên chiếc. Sản phẩm Trọng tâm là các xe điện nhỏ gọn, giá cả phải chăng, phù hợp với thị hiếu và khả năng chi trả của người tiêu dùng Ấn Độ, như mẫu VF3 (SUV mini) và VF5.

Trở ngại cho Vinfast tại Ấn Độ là sự cạnh tranh gay gắt từ các thương hiệu nội địa như Tata Motors và Mahindra. Các hiệu xe quốc tế Suzuki, Hyundai từ lâu đã thống trị thị trường này. Ngoài ra còn trở ngại về cơ sở hạ tầng sạc điện, về sự cạnh tranh ráo riết của các dòng xe TQ, như BYD. Đặc biệt Ấn Độ hiện rất yếu kém về hạ tầng cơ sở (đường xa lộ, cầu cống, năng lượng v.v…). Những trở ngại này sẽ làm cho thời gian chinh phục thị phần của Vinfast có thể trở nên “vô tận”.

Vinfast cũng đang xây dựng nhà máy ở Indonesia, với tham vọng biến Indonesia thành trung tâm sản xuất để cung cấp cho các thị trường khác trong ASEAN. Vấn đề là chính phủ Indonesia có chính sách khuyến khích rất mạnh mẽ việc nội địa hóa sản xuất. Tức là VinFast cần phải đạt được tỷ lệ nội địa hóa cao trong thời gian sớm nhứt để hưởng các ưu đãi.

Tương tự ở Ấn Độ, Vinfast là kẻ đến sau, khó có thể cạnh tranh thị trường Indonesia với các “ông lớn” từ Nhật hay Hàn Quốc.

Câu hỏi đặt ra là sẽ mất bao nhiêu năm thì Vinfast đạt khả năng sản xuất 500.000 xe/năm, cho nội địa và cho cả thế giới? 500.000 chiếc/năm  là mức sản xuất được xem là “trung bình” để “có lời” cho các hãng sản xuất xe điện trên thế giới (ngoại trừ TQ, vì được chính phủ trợ giá và cấp vốn). Đầu tư vào R&D của Vinfast sẽ cực kỳ lớn, nếu ông Vượng có tham vọng “tự chủ công nghệ” như Tesla.

Theo tôi thấy thị phần xe điện ở thị trường toàn cầu vẫn còn rất thấp, 12,4% năm 2023. Vấn đề là  khuynh hướng “trở lại thời xe chạy xăng” ở Mỹ, vì các lý do bất tiện (vì phải sạc điện), thiếu an toàn vì pin hay bị nổ, cháy v.v… khiến thị phần xe điện có thể sẽ thu hẹp lại, hoặc khó có thể mở rộng trong tương lai.

Tức là thách thức về cạnh tranh cho Vinfast rất cao. Chỉ số tăng trưởng về bán xe của Vinfast, thị trường nội địa hay quốc tế là bất định.

Dự đoán 15 năm là thời gian ít nhứt để Vinfast đặt mức “huề vốn”, với điều kiện là Vinfast thuận lợi chinh phục được hai thị trường Ấn độ và Indonesia.

Thời gian từ nay đến 15 năm tới là cả một “đoạn đường chiến binh” cho Vinfast.

Tức là suốt 15 năm tới Vinhomes trở thành “bệ đỡ” để “bơm tiền” vô cho Vinfast bù lỗ.

Nếu thị trường BĐS Việt Nam gặp một cuộc điều chỉnh lớn, Vingroup sẽ đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: Nguồn tiền hỗ trợ cạn kiệt (từ Vinhomes) và áp lực trả nợ tăng cao (do VinFast lỗ). Nguy cơ bong bóng bất động sản xì hơi chính là “Gót chân Achilles” (Achilles’ Heel) của Vingroup.

Bất động sản VN có thể bị “xì hơi” như TQ hay không ?

Dữ liệu cho thấy: Nhiều chuyên gia đã cảnh báo về dấu hiệu bong bóng tại Việt Nam. Giá nhà hiện nay được cho là đã gấp khoảng 60 năm thu nhập của một công nhân, vượt xa ngưỡng cảnh báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Dù một số ý kiến khác cho rằng chưa vỡ bong bóng do tỷ lệ nhà trống thấp hơn Trung Quốc, nhưng mặt bằng giá quá cao, chủ yếu giao dịch giữa các nhà đầu tư/đầu cơ, khiến thị trường trở nên mong manh.

Tài sản Vinhomes bao gồm một lượng lớn hàng tồn kho bất động sản (khoảng 186.000 tỷ đồng trong khối tài sản 1 triệu tỷ của Vingroup theo báo cáo gần đây). Nếu giá giảm và tốc độ bán hàng chậm lại, việc định giá lại hàng tồn kho sẽ làm giảm lợi nhuận và giảm vốn chủ sở hữu của cả Vingroup.

Vinhomes (VHM) là công ty con bất động sản của Vingroup, đóng góp phần lớn lợi nhuận và là nơi tập trung khối tài sản khổng lồ.

Giá trị tài sản của Vinhomes (hàng trăm ngàn tỷ đồng, bao gồm quỹ đất và các dự án chưa ghi nhận) được xác định dựa trên giá thị trường hiện tại. Nếu thị trường bất động sản điều chỉnh giảm mạnh (xì hơi bong bóng), giá trị này sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Khi bong bóng xì hơi, thanh khoản thị trường đóng băng (khó bán), khiến các tài sản này khó được chuyển đổi thành tiền mặt để bơm vốn cho VinFast hoặc trả nợ.

Vinhomes là “bệ đỡ” lợi nhuận cho Vingroup. Nó được neo giữ bởi một thị trường đang bị căng thẳng và có dấu hiệu bong bóng. Nếu bệ đỡ này bị chấn động, toàn bộ cấu trúc tài chính của Vingroup sẽ bị lung lay.

Nếu giá bất động sản giảm, giá trị tài sản đảm bảo cũng giảm, ngân hàng siết chặt tín dụng và gây khó khăn cho việc tái cơ cấu nợ.

Kết luận :

Vingroup khó có thể chứng minh một cách thuyết phục về “tình hình tài chính ổn định” của tập đoàn. Thực tế về hệ sinh thái Vingroup, với các dữ liệu công khai về mức lỗ, nhu cầu vốn… của Vinfast, cũng như rủi ro hệ thống từ thị trường bất động sản của Vinhomes. Đó là chưa nói những dự án đầu tư cực lớn, cực kỳ phiêu lưu như Vinspeed (đầu tư 12 tỉ đô la) và Vinspace (sẽ phải đầu tư cực kỳ lớn vào R&D)… Tình hình tài chính của tập đoàn có thể đang bước vào giai đoạn nguy ngập.

Theo tôi, với tình hình không mấy tốt đẹp như vậy, đây sẽ là một cuộc chiến pháp lý và truyền thông mà Vingroup khó có thể thắng.

_____________

Nguồn:

Bài viết trên Facebook Nhân Tuấn Trương

https://www.facebook.com/share/p/17Q6esK5eb/?mibextid=wwXIfr