Đặng Ngọc Quang

Theo VNTB

Mưa là do trời, nhưng ngập lụt là do quy hoạch. Lỗi thuộc về hệ thống – từ quy hoạch, cấp phép đến giám sát – chứ không nhất thiết ở người lãnh đạo đương nhiệm khi sự cố xảy ra.

Xem hình các gia đình bơm nước trong nhà ra đường thì thấy việc chống ngập lụt cho các khu dân cư, ví dụ Mỹ Đình cơ bản cũng giống nhau.

Các phương pháp cơ bản là kết nối hệ thống thoát nước ở các dự án bất động sản, thường của các nhà đầu tư tư nhân với hệ thống thoát nước tổng của hạ tầng công cộng.

Một số biện pháp khác có tính quy hoạch là tỷ lệ đất hở để tăng diện tích thấm hút khi mưa (ví dụ ở dạng bãi cỏ, vườn cây, công viên, hè đường đi bộ) và làm hồ điều hòa có khối lượng tích nước phù hợp với các lượng nước của các đợt mưa cực đoan mà trước đây các cánh đồng hay con sông bị lấp đã từng chứa.

Ở các nước phát triển, diện tích hồ điều hòa thường được thiết kế tương đương 8–12% tổng diện tích lưu vực thoát nước, đủ để chứa lượng nước của các trận mưa cực đoan 50–100 năm mới lặp lại. Ở Hà Nội, nhiều khu đô thị mới chỉ đạt khoảng 2–3%, thấp hơn mức an toàn tối thiểu.

Các trận ngập lớn vừa rồi ở Mỹ Đình và một số quận khác là chỉ dấu rõ ràng của một thất bại kỹ thuật trong kiểm soát nước mưa đô thị. Nguyên nhân sâu xa có thể xuất phát từ:

* Lỗi thiết kế và dự báo do hạn chế năng lực hoặc dữ liệu khí tượng không cập nhật;

* Khả năng “ăn bớt” hoặc làm sai lệch quy hoạch, như đã gặp ở các vụ tham nhũng lớn đã biết, dẫn đến mất quỹ đất cho hạ tầng thoát nước;

* Thiếu cơ chế kiểm soát việc kết nối kỹ thuật giữa các dự án tư nhân và hệ thống công.

Theo tính toán từ mô hình thiệt hại đô thị (ước tính cho đợt tháng 10 năm 2025), mỗi đợt ngập cục bộ tại Mỹ Đình có thể gây thiệt hại trực tiếp 250–350 tỷ đồng – gồm hư hỏng phương tiện, tài sản, cơ sở hạ tầng, gián đoạn giao thông và mất thời gian lao động.

Những thiệt hại này có khả năng được đổi lấy bằng lợi ích của các nhà đầu tư bất động sản. Mức độ cân bằng của hai phần này cần có điều tra để có ý kiến tin cậy hơn.

Tất nhiên, mưa là do trời, nhưng ngập lụt là do quy hoạch. Lỗi thuộc về hệ thống – từ quy hoạch, cấp phép đến giám sát – chứ không nhất thiết ở người lãnh đạo đương nhiệm khi sự cố xảy ra.

Sửa lỗi hệ thống này, ở Hà Nội hay bất kỳ đô thị lớn nào, không thể làm trong một nhiệm kỳ. Nó đòi hỏi ít nhất 15 năm, tương đương ba nhiệm kỳ lãnh đạo cao nhất, để tái cấu trúc tư duy quy hoạch, chế tài và lợi ích – một quá trình không chỉ cần kỹ thuật mà cần cả ý chí chính trị thực sự vì dân.

_____________

Nguồn:

Bài viết trên Facebook Đặng Ngọc Quang