Thùy Dương

Theo RFI

Ngay trước cuộc gặp giữa tổng thống Mỹ Donald Trump và thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, hôm qua, 29/09/2025, Nhà Trắng đã công bố kế hoạch hòa bình cho Gaza bao gồm 20 điểm như lệnh ngừng bắn, trao trả con tin Israel, phi quân sự hóa Gaza, quân đội Israel rút ra khỏi vùng lãnh thổ Palestine này…

Trong cuộc họp báo chung, sau cuộc gặp tạ Nhà Trắng, Washington, tổng thống Trump khẳng định thủ tướng Israel Netanyahu gần như đã chấp nhận kế hoạch hòa bình của Mỹ và Israel sẽ « hợp tác với chính quyền chuyển tiếp mới ở Gaza » và rút quân khỏi Gaza « theo nhiều bước ».

Về phía thủ tướng Israel, theo AFP, ông Netanyahu tuyên bố « ủng hộ » kế hoạch của tổng thống Mỹ « để đạt các mục tiêu chiến tranh » mà Tel Aviv đã đề ra. Nhưng ông đặt ra nhiều điều kiện : « Tất cả con tin của chúng tôi, dù còn sống hay đã chết, đều phải được trở về ngay lập tức. Hamas sẽ bị giải giáp. Gaza sẽ được phi quân sự hóa. Israel sẽ vẫn chịu trách nhiệm đảm bảo an ninh tại đó thêm 1 thời gian nữa, trong đó có một vành đai an ninh ». Thủ tướng Israel dọa là nếu Hamas không chấp nhận thỏa thuận, Israel « sẽ đích thân làm nốt công việc », ý nói đến việc tiếp tục chiến tranh và tiêu diệt Hamas.

Từ Washington, thông tín viên Vincent Souriau cho biết thêm chi tiết về đề xuất của tổng thống Mỹ và phản ứng của các bên liên quan :

« Đây là một đề xuất đáng tin cậy. Tất cả mọi người ở đây đều đồng ý về điều này, kể cả các nhà ngoại giao kỳ cựu từng phục vụ trong chính quyền Biden, thậm chí dưới thời Obama hồi đầu những năm 2010. Nhiều người tin rằng đây là cơ hội tốt nhất từ ​​trước đến nay để chấm dứt cuộc chiến này. Tối qua, Donald Trump đã phát biểu về việc đã thực sự tham vấn các nhà lãnh đạo thế giới Ả Rập – Hồi giáo.

Chúng ta biết rằng Donald Trump đôi khi có tô vẽ thêm, nhưng trong trường hợp này, đã có một thông cáo chung của Ả Rập Xê Út, Qatar, Ai Cập và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, cho biết các nước này sẵn sàng hợp tác với Hoa Kỳ để thực hiện kế hoạch này cho đến cùng. Tại châu Âu, các nước Pháp, Ý, Anh, đều tán thành. Và có lẽ đáng chú ý nhất là chính quyền Palestine cũng đã phản ứng rất nhanh chóng, tái khẳng định sẵn sàng cải tổ và sẵn sàng hợp tác với Nhà Trắng để hướng tới hòa bình.

Chính vì vậy, về lý thuyết, mọi tín hiệu đều đã chuyển sang màu xanh. Dĩ nhiên là vấn đề nan giải mà tất cả đều biết thì vẫn còn đó : phản ứng của tổ chức Hamas. Như đã nói ở trên, dẫu được đón nhận nồng nhiệt tại Hoa Kỳ, nhưng kế hoạch của ông Trump vẫn bị chỉ trích vì ít đi sâu vào chi tiết, ví dụ Israel sẽ rút quân đến mức độ nào, theo lịch trình ra sao, danh tính của những tù nhân Palestine có thể được thả, việc quản lý dải Gaza, các biện pháp cụ thể …

Như vậy, có một kẽ hở mà Hamas có thể lợi dụng, yêu cầu làm rõ, đàm phán thêm một chút, với nguy cơ cuộc chiến này kéo dài hơn nữa, gây bất lợi cho người dân ở Gaza và Cisjordanie ».

Nhiều nước ca ngợi « vai trò của tổng thống Trump » và sẵn sàng tham tái thiết Gaza

Chính quyền Palestine ra thông cáo ca ngợi « những nỗ lực chân thành và kiên quyết » của tổng thống Donald Trump và khẳng định « hoàn toàn tin tưởng vào khả năng của nguyên thủ Mỹ tìm ra con đường tiến tới hòa bình ». Tuy nhiên, tổ chức Thánh chiến Hồi Giáo Palestine (Palestinian Islamic Jihad, PIJ), đồng minh của Hamas, lên án kế hoạch phản ánh « lập trường của toàn bộ giới cầm quyền Israel. Đây là công thức cho hành động xâm lược chống lại người dân Palestine ».

Còn người dân Palestine mà thông tín viên RFI Amira Souilem gặp tại Ramallah, có những ý kiến khác nhau. Một người lái taxi cho rằng chỉ có tổng thống Mỹ mới có thể gây áp lực đối với thủ tướng Israel để « nỗi thống khổ, những vụ tàn sát, những ngôi nhà bị phá hủy hàng ngày… chấm dứt » và hy vọng « hòa bình cho tất cả mọi người ». Tuy nhiên, tâm trạng chung là nỗi hoài nghi vì « cứ 4 buổi sáng là ông Trump lại thông báo kế hoạch mới », kế hoạch hòa bình cho Gaza chỉ là « chuyện nhảm nhí » và « họ sẽ chẳng thay đổi được gì » ở Gaza.

Người dân Israel phản ứng như thế nào về kế hoạch hòa bình ? Đặc phái viên RFI Frédérique Misslin tường trình từ Jerusalem :

« Không cần khoa trương như Donald Trump, tại Israel, người ta nhấn mạnh rằng kế hoạch của Mỹ cho thấy những tiến bộ ngoại giao thực sự cho nên kế hoạch đã được thủ tướng Benjamin Netanyahu ủng hộ với những điều khoản mơ hồ và dễ bị diễn giải khác nhau. Đúng như vậy nhưng báo chí Israel sáng nay nhấn mạnh là cũng có nhiều nhượng bộ, như không di dời người dân Gaza, không sáp nhập, và rút quân đội Israel theo từng giai đoạn.

Diễn đàn các gia đình con tin hoan nghênh thỏa thuận lịch sử này. Ông Gil Dickman có chị họ là Carmel Gat, một trong những người bị hành quyết ở Gaza sau 11 tháng bị giam giữ. Giờ đây, ông hy vọng vào một lối thoát :

« Cả thế giới đang chờ xem Hamas sẽ nói gì. Trong một thời gian dài, Netanyahu đã không muốn chấm dứt chiến tranh, nhiều sinh mạng đã bị cướp đi. Nhưng giờ đây chúng ta có cơ hội để chấm dứt tất cả những điều này. Và câu hỏi hiện giờ dành cho Hamas : các vị có thực sự muốn chấm dứt điều này không? »

Thỏa thuận dự trù rằng Hamas hạ vũ khí, rời khỏi dải Gaza. Tthỏa thuận cũng đề xuất một lệnh ân xá và trả tự do cho các tù nhân, trong đó có 250 người bị kết án tù chung thân. Điều này rất quan trọng. Tối hôm qua (29/09), các nhà trung gian Ả Rập, vẫn luôn ủng hộ sáng kiến ​​của Mỹ, đã trình bày kế hoạch này với các nhà đàm phán của Hamas. Có lẽ phải chờ thêm vài ngày để có được phản hồi của Hamas ».

Trước đó, một nguồn tin ngoại giao ẩn danh cho AFP biết, thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã gọi điện cho thủ tướng Qatar từ Nhà Trắng để xin lỗi về vụ oanh kích một tòa nhà ngay trên lãnh thổ Qatar, được cho là nơi họp của các lãnh đạo Hamas. Vụ tấn công đã gây căng thẳng giữa hai nước vì vi phạm chủ quyền của vương quốc trong khi Qatar là nhà trung gian đàm phán giữa Hamas và Israel.

Một kế hoạch khó thực hiện ?

Liệu kế hoạch của tổng thống Mỹ Donald Trump có khả thi hay không ? Trên đài RFI ngày hôm nay 30/09/2025, chuyên gia về Trung Đông, David Rigoulet-Roze, Viện phân tích chiến lược của Pháp, nhận định đây là một kế hoạch vững chắc nhưng sẽ không dễ thực hiện :

« Về cơ bản, đây là kế hoạch nghiêm túc bởi vì Hoa Kỳ đang gây một áp lực cực kỳ mạnh mẽ. Tổng thống Mỹ Donald Trump hoàn toàn muốn chấm dứt mọi chuyện. Tuy nhiên, việc thực hiện kế hoạch sẽ gặp nhiều khó khăn bởi vì sẽ luôn có những điều phiền nhiễu và những trở ngại. Dĩ nhiên là điều kiện tiên quyết là Hamas phải hồi đáp. Hamas sẽ khó mà khước từ.

Và đó là lý do tại sao Qatar nói rằng đang thuyết phục Hamas là cần phải chấp nhận các điều khoản của kế hoạch, phải chấp nhận bởi vì Hamas vẫn dự kiến thả con tin theo từng giai đoạn. Thế nhưng, trong kế hoạch đề ra, việc trả tự do cho tất cả các con tin phải được hoàn thành trong vòng 72 giờ đồng hồ. Như vậy đây thực sự sẽ là một áp lực rất lớn đối với Hamas, giống như những áp lực đã nhắm vào thủ tướng Israel ở một tầm khác, bởi vì tổng thống Donald Trump muốn giải quyết vấn đề.

Dẫu sao thì ông Trump cũng muốn chấm dứt chiến tranh. Ngoài ra là những kỳ vọng rất lớn từ gia đình các con tin. Họ đã cảm ơn tổng thống Mỹ, nói rằng sáng kiến ​​của ông là sáng kiến ​​duy nhất có thể hướng tới một giải pháp thỏa đáng cho tất cả mọi người ».