Phạm Lê Đoan

Theo VNTB

Thiếu sự bảo trợ xã hội, kèm theo đó là không thể dừng (hoặc nghỉ ngơi) vì chén cơm mưu sinh, sức khoẻ của những lao động ngoài trời đang dần bị “bào mòn” theo từng ngày

Họ là ai?

Ở Việt Nam, có hàng triệu người lao động ngoài trời, đang phải đối mặt với những rủi ro sức khỏe nghiêm trọng khi nắng nóng cũng như những chuyển biến thất thường về thời tiết ở Việt Nam. Họ là những lao động phi chính thức, không hợp đồng, không là nhân viên của công ty, cũng không được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Họ là những người buôn gánh bán bưng ở các con đường tại Sài Gòn. Đó cũng có thể là những bước chân khập khiễng đi bán từng tờ vé số. Đó là những hình ảnh cũng như những người mù, những người không tiện trong đi lại, chấp nhận ngồi dưới ánh nắng để mưu sinh. Hoặc đó là những tài xế mưu sinh bằng nghề xe ôm. Hay đó cũng có thể là những người nông dân “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”….

Những rủi ro ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ

Nhiệt độ ngoài trời tăng cao, dẫn đến nguy cơ mất nước và điện giải do tăng tiết mồ hôi, sốc nhiệt, gây ra nhiều tác động tiêu cực đến cơ thể. Một báo cáo do Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) công bố vào tháng 4 cảnh báo rằng tình trạng căng thẳng do nhiệt ở nhiều khu vực trên khắp Việt Nam đã trở nên nghiêm trọng và sẽ trở nên tồi tệ hơn trong những thập kỷ tới.

Dẫu biết là vậy, nhưng với những người lao động ngoài trời, họ cũng đành phải chấp nhận, vì nếu không làm thì biết lấy gì mà… ăn?

“Trung bình một ngày, nếu làm từ sáng tới tối, cô kiếm được khoảng từ 200.000-300.000 đồng tiền lời, quy ra cũng ngang với lương của không ít người làm trong phòng. Tuy nhiên, có một cái rủi ro là thời tiết, ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe, đặc biệt là những người có tuổi như cô chú. Nhưng nếu không buôn bán thì biết lấy gì mà sống bây giờ?”, bà Út Bé, buôn bán miến xào ở ngoài một trường đại học tại TPHCM chia sẻ.

Bên cạnh đó, cũng có trường hợp “thiệt mạng” do mưu sinh ngoài trời, giữa thay đổi của thời tiết.

“Nghề này cực lắm, có rủi ro gì xảy ra, là thiệt mạng luôn. Như trường hợp của cái ông ở đây. Đêm trước mưa, sáng ổng đi làm sớm, leo lên cây, cuối cùng trơn trượt, té xuống, chết. Mà do sớm quá, đâu có ai hay, đến khi hay thì đã quá muộn”, ông Sáu Thống kể lại về tai nạn trong nghề leo cây, khai thác nước thốt nốt ở An Giang.

Còn những rủi ro nào khác?

Có thể thấy, thời tiết là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thể chất của tầng lớp lao động ngoài trời. Bên cạnh đó, với một số lao động, còn bị ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần.

Dễ thấy nhất, đó là những trường hợp buôn bán hàng rong, bán nước giải khát ven các vỉa hè của Sài Gòn. Bên cạnh buôn bán, họ còn phải “để ý” đến lực lượng đô thị. Chạy kịp thì không có gì để nói, nhưng nếu không kịp, là bữa đó, xem như “công dã tràng”.

“Đúng là có nhiều người buôn bán kém ít thức, đặc biệt là ở các chợ như chợ Cây Quéo hay chợ Bà Chiểu, đậu xe ngay giữa đường, đứng đó bán, rất ảnh hưởng đến di chuyển của những người tham gia giao thông khác. Những trường hợp như vậy, theo mình, nên làm mạnh. Dù biết là mưu sinh nhưng bán giữa đường thì rất nguy hiểm.

Bên cạnh đó, cũng có một số trường hợp, mình thấy họ buôn bán rất hiền lành, không có sự lấn chiếm lòng lề đường. Họ chỉ nép một góc, khách uống mua đi thì không nói, còn khách ở lại, họ phát cho tờ bìa cạc tông, vô góc ngồi hoặc ngồi ở mép tường. Nhìn chung không ảnh hưởng nhiều đến người khác.

Nói về lực lượng đô thị, đúng là trách nhiệm của họ. Nhưng ở Việt Nam, nó còn cái tình. Có một lần, mình thấy đô thị bắt hàng của mấy người buôn bán ở khu vực đối diện chợ Tân Định, gần Nhà thờ Tân Định. Người bán đã phải quỳ xuống, khóc lóc, van xin nhưng lực lượng đô thị vẫn rất tuyệt tình. Một hình ảnh Việt Nam hoàn toàn không đẹp trong mắt người dân cũng như bạn bè quốc tế”, cư dân Sài Gòn, anh Văn Minh chia sẻ.

Cần có chính sách hỗ trợ?

Theo ghi nhận, vẫn còn trong quan điểm của vài người, với những nghề có học thức cao như bác sĩ, kỹ sư… mới đáng “nằm trong tầm mắt”.

“Đâu xa, người nhà tôi nè. Cách đây chắc khoảng gần chục năm, họ coi thường những người làm video đăng trên youtube. Có một câu tôi nhớ hoài, nó làm được gì, chỉ làm được mấy cái video đăng trên youtube thôi mà. Trong khi họ, còn chẳng làm nổi một cái video, dù chỉ ở công đoạn đầu tiên. Rồi thì họ khinh thường luôn cả người nông dân. Tôi bức xúc, tôi nói lại rằng nếu không có nông dân, gạo hay rau ở đâu ra mà quý vị ăn vậy? Cái họ ghét tôi luôn”, độc giả bút danh Thanh Minh chia sẻ.

Suy cho cùng, những người lao động ngoài trời, họ cũng như bao người làm trong văn phòng, công ty khác, họ là những lao động chân chính. Nên chăng, cần có thêm những chính sách hỗ trợ về sức khỏe thể chất lẫn tinh thần cho những người lao động này?