Lê Tự Do

Theo VNTB

Phóng viên, nhà báo là những người đem tin tức đến cho đại chúng. Tuy nhiên, cũng có không ít trường hợp đã có hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp của mình.

Phóng viên, nhà báo hay ký giá, nói nôm na, là những người làm việc cho các cơ quan báo đài (đài phát thanh, đài truyền hình), hãng thông tấn, tạp chí… với nhiều vai trò và nhiệm vụ khác nhau từ lấy tin tức, quay phim, chụp ảnh, viết bài, biên tập…

Để trở thành một phóng viên, nhà báo không chỉ đòi hỏi về học vấn, một số quy định cũng như tiêu chuẩn mà có những nơi còn đòi hỏi kinh nghiệm làm việc cũng như những kỹ năng thực tế trong nghề.

Những bài viết cũng như phóng viên, nhà báo không chỉ đơn thuần là đem thông tin đến cho người độc giả mà còn tựa như một sự kiểm tra thông tin giữa muôn vàn tin tức thật, giả lẫn lộn. Để có được những bài viết như vậy, có những khi người phóng viên phải chấp nhận dầm mưa dãi nắng, thức khuya dậy sớm cũng như những rủi ro trong nghề nghiệp.

Những trường hợp ngoại lệ

Báo chí hôm 30/7/2025 có đưa tin về trường hợp của cựu Tổng biên tập cùng 43 cán bộ, phóng viên, nhân viên tạp chí Môi trường và Đô thị Việt Nam bị tuyên án tù về tội Cưỡng đoạt tài sản.

Tóm tắt vụ việc, khi ông cựu Tổng biên tập này còn đang tại chức, biết một số đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp có vi phạm trong công tác bảo vệ môi trường nên chỉ đạo cấp dưới (được cấp giấy giới thiệu) tìm hiểu để viết bài phản ánh. Các phóng viên, cộng tác viên này đã thực hiện việc đe doạ ép buộc cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp ký hợp đồng tài trợ chương trình Cây chổi vàng do tòa soạn in sẵn, ký khống. Các mức tài trợ gồm: kim cương: 300.000.000 đồng, vàng: 200.000.000 đồng, bạc: 100.000.000 đồng, đồng: 50.000.000 đồng…

Đó là một trường hợp vi phạm đạo đức nghề nghiệp của người làm báo, trong một diễn biến khác, ngày 1/7/2025, thông tin từ Công an tỉnh Hà Tĩnh, Cơ quan an ninh điều tra Công an tỉnh Hà Tĩnh vừa khởi tố bị can, ra lệnh tạm giam đối với nhà báo đã có hành vi Lợi dụng hoạt động báo chí ghi hình nhiều phương tiện vận tải, sau đó liên hệ để đe dọa các doanh nghiệp, yêu cầu đưa tiền nếu không sẽ viết bài phản ánh.

Rồi thì những trường hợp sai phạm như VTV, trong quá khứ gọi hàng rong Sài Gòn là ký sinh trùng; gần đây nhất là sai tên Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng như đưa tin không đúng sự thật về Thái Lan và Campuchia. Tuy vậy, có một điểm lạ, những bản tin được đọc trên sóng truyền hình, đặc biệt là những bản tin về chính trị hay liên quan đến ngoại giao, dưới màu cờ của Đài Truyền hình Quốc gia Việt Nam, lại càng phải được rà soát thông tin kỹ càng nhất. Xử lý biên tập viên là chính xác, tuy nhiên, dường như vẫn chưa đầy đủ.

“Phát thanh viên giống như người kết nối giữa các bản tin vậy. Nói dễ hiểu hơn là giới thiệu về tin tức và trước khi phát bản tin đó, sẽ có câu kết nối, ví dụ như mời các bạn theo dõi bản tin. Cho nên, nếu để ý, sẽ thấy có một vài chương trình thời sự, giọng phát thanh viên và giọng đọc (voice) trong bản tin, sẽ khác nhau. Và theo mình theo dõi, hình như bản tin của VTV là tin offline chứ không phải ghi nhận trực tuyến từ nơi đang diễn ra”, một phóng viên truyền hình giấu tên chia sẻ.

“Sân chơi” Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam

Là một tổ chức, “sân chơi” của những người đam mê viết lách, Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam được thành lập vào ngày 4 tháng 7 năm 2014 tại Sài Gòn. Thông qua hoạt động báo chí, Hội Nhà báo độc lập Việt Nam hoạt động theo nguyên tắc ôn hòa, bất bạo động; tôn trọng đa nguyên chính trị; phi lợi nhuận; hướng đến mục tiêu đấu tranh cho tự do của người dân và dân chủ cho toàn xã hội, đóng góp ý kiến phản biện dưới dạng các tác phẩm báo chí và diễn đàn ngôn luận cho xã hội và đất nước.

Đem lên bàn cân để đong đếm, có thể nói, Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam sẽ khó khăn hơn trong việc ghi nhận tin tức so với các phóng viên báo chí trong nước. Vì nhiều yếu tố từ con người cho đến giấy tờ (giấy giới thiệu, thẻ nhà báo…), tuy nhiên, có một điều rõ ràng là với các phóng viên thật sự có năng lực trong “sân chơi” về báo chí này, sẽ khó có thể xảy ra những tình trạng vi phạm đạo đức nghề nghiệp như viện dẫn ở trên.

Bên cạnh đó, với quan điểm phản ánh trung thực, sâu sắc những vấn đề nóng bỏng của xã hội, của đất nước, “sân chơi” báo chí này sẽ khó có thể xảy ra trường hợp bênh vực thô thiển về xe điện như bài báo được đăng tải trên Tiền Phong (1).

___________________

Tham khảo:

(1) https://vietnamthoibao.org/vntb-co-benh-cung-dung-qua-tham-xung/