Theo Machsong

Hôm nay, Uỷ Ban Nhân Quyền LHQ công bố các nhận xét đúc kết cuộc rà soát Việt Nam lần thứ tư về thực thi Công Ước Quốc Tế về các Quyền Dân Sự và Chính Trị (International Covenant on Civil and Political Rights, ICCPR).

“Bản nhận xét đúc kết này cho thấy LHQ nhìn xuyên thấu các báo cáo tự đánh bóng của nhà nước Việt Nam và hiểu rõ thực trạng đàn áp nhân quyền nghiêm trọng ở Việt Nam,” Ts. Nguyễn Đình Thắng, Tổng Giám Đốc kiêm Chủ Tịch BPSOS, nhận xét.

Tử đầu năm 2024 cho đến tháng 5 2025, BPSOS đã nộp tổng cộng 7 bản báo cáo chung với các cộng đồng tôn giáo, bản địa và sắc tộc bị đàn áp ở Việt Nam cho Uỷ Ban Nhân Quyền LHQ và cử phái đoàn 3 người tham gia phiên rà soát. Phái đoàn, cùng với đại diện của một số tổ chức nhân quyền cùng nộp chung báo cáo, đã có 2 buổi họp với uỷ ban này ngay trước phiên rà soát để cung cấp thêm thông tin mới nhất.

“Khi phiên rà soát đang diễn tiến, chúng tôi liên tục cung cấp thông tin phản biện cho uỷ ban rà soát mỗi khi đoàn đại diện Việt Nam trả lời không chính xác” Ts. Thắng giải thích.

Theo nhận định của Ông, nhiều vấn đề do BPSOS cùng với các tổ chức hợp tác nêu ra đã được Uỷ Ban Nhân Quyền LHQ đưa vào bản nhận xét đúc kết, cụ thể:

• Tình trạng buôn người dưới chương trình xuất khẩu lao động của nhà nước được nêu lên, cho thấy một bộ phận của nhà nước Việt Nam chính là thủ phạm buôn người.
• Khái niệm “tự do lương tâm” được nêu lên trong khi nhà nước Việt Nam cố tình tránh né và dịch sai quyền tự do này khi phổ biến nội dung của ICCPR cho người dân; tù nhân lương tâm được uỷ ban nhắc đến nhiều lần mặc dù Việt Nam khẳng định không có tù nhân lương tâm ở Việt Nam mà chỉ có những người vi phạm luật pháp.
• Quyền của người bản địa được nhấn mạnh mặc dù Việt Nam khẳng định rằng Việt Nam không có người bản địa. Uỷ ban rà soát chỉ ra rằng các dân tộc bản địa có quyền tự xác nhận mình là người bản địa và có quyền bảo tồn đất đai của tổ tiên cũng như văn hoá và ngôn ngữ truyền thống.
• Quyền tự do tôn giáo của các cộng đồng tôn giáo độc lập với nhà nước, bao gồm quyền hội họp ôn hoà; quyền lập các hội thánh, các bàn trị sự, các hội quán…; quyền sinh hoạt tôn giáo tập thể mà không phải đăng ký hoặc xin phép trước. Các nhóm tôn giáo độc lập được đích danh nêu lên gồm có: Cao Đài, Hoà Hảo, Phật Giáo Khmer Krom, Tin Lành Thượng và Tin Lành Hmong.
• Tình trạng đàn áp xuyên quốc gia nhắm vào các cá nhân và tổ chức bảo vệ nhân quyền đang lánh nạn ở Thái Lan hoặc thuộc cộng đồng người Việt ở hải ngoại, bao gồm bắt cóc, cáo buộc khủng bố, yêu cầu dẫn độ, lạm dụng cơ chế “báo động đỏ” của Interpol, v.v. Nhà nước Việt Nam không nhận diện và truy tố hình sự các thủ phạm.
• Việc cấm xuất cảnh những nhà hoạt động nhân quyền và hoạt động tôn giáo nhằm ngăn cản họ tham gia các diễn đàn khu vực hoặc quốc tế.
• Tình trạng bôi nhọ, vu khống, tấn công những nhóm tôn giáo độc lập và các người bảo vệ nhân quyền; luật pháp không giải quyết các đơn tố giác, không điều tra và khởi tố thủ phạm; toà án không độc lập với chế độ và đảng cầm quyền.
• Tình trạng tra tấn, hạ nhục, và đối xử vô nhân đạo đối với các người hoạt động tôn giáo hoặc bảo vệ nhân quyền còn phổ biến và thiếu sự truy tố và trừng phạt thủ phạm.
• Sự giới hạn nghiêm trọng về quyền tự do biểu đạt và bỏ tù hàng loạt nhà báo, blogger, Facebooker vì thực hành quyền tự do biểu đạt.
• Chính sách đe dọa và trả thù nhắm vào các người hợp tác với LHQ và các luật sư nhân quyền.
• Các vụ đánh tham nhũng mang tính cách thanh trừng chính trị, thiếu thực chất, và thiếu dữ liệu về các hồ sơ tố giác và biện pháp giải quyết về đơn tố giác.    

“Ý nghĩa quan trọng nhất của phiên rà soát và bản nhận định đúc kết là chính các cộng đồng và cá nhân bị bách hại ở Việt Nam và các nạn nhân tị nạn ở Thái Lan đã, thông qua Uỷ Ban Nhân Quyền LHQ, đặt nhà nước Việt Nam vào thế phải giải trình về các vi phạm đến quyền và lợi ích của chính mình,” Ts. Thắng nhận định.

Trong suốt phiên rà soát, một số trang mạng xã hội của những cộng đồng bị bách hại đã trực tiếp đưa thông tin đến thành viên trong cộng đồng của họ, kể cả trong ngôn ngữ sắc dân thiểu số và bản địa của chính họ.

BPSOS sẽ có loạt bài phân tích và giải thích chi tiết về từng điểm một của bản nhận định đúc kết cũng như hướng dẫn cách khai thác tài liệu này cho quốc tế vận.

Bài liên quan:

ICCPR: Việt Nam bị chất vấn về quyền người bản địa và về xuất khẩu lao động
https://machsongmedia.org/vietnam/danchu/2456-iccpr-viet-nam-bi-chat-van-ve-quyen-nguoi-ban-dia-va-ve-xuat-khau-lao-dong.html

ICCPR: Rà soát Việt Nam về việc thực thi Công Ước Quốc Tế Về Các Quyền Dân Sự Và Chính Trị
https://machsongmedia.org/vietnam/quyenconnguoi/2438-iccpr-ra-soat-viet-nam-ve-viec-thuc-thi-cong-uoc-quoc-te-ve-cac-quyen-dan-su-va-chinh-tri.html