Giá điện VN tăng 3%: Chuyên gia nhận định không giải quyết được vấn đề

Theo BBC

Mùa nắng nóng năm nay, nhiệt độ ở Việt Nam đạt mức cao kỷ lục, nhưng ngành điện càng nóng hơn khi liên tục báo lỗ và vừa quyết định tăng giá điện sau bốn năm không đổi.

Cụ thể, tập đoàn điện lực Việt Nam EVN quyết định điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân là 1.920,3732 VND/kWh, tương đương 3% áp dụng từ ngày 4/5/2023.

Truyền thông Việt Nam dẫn lời ông Võ Quang Lâm, Phó tổng giám đốc EVN, cho biết mức 3% là con số thấp hơn nhiều so với kịch bản tăng giá được EVN xây dựng và trình Bộ Công Thương xem xét trước đó.

Vị lãnh đạo này cũng cũng tiết lộ với chi phí sản xuất điện đã được kiểm tra trong năm 2022, giá điện phải tăng 17% thì EVN mới cân đối được tài chính.

“Điệp khúc” lỗ – tăng giá điện

EVN thông báo lỗ hơn 31.000 tỷ VND vào năm 2022. Năm 2023, ngành điện dự kiến lỗ thêm 71.620 tỷ VND, đưa tổng lỗ giai đoạn 2022 – 2023 lên 99.305 tỷ VND. Với khoản lỗ này, sẽ làm mất 44,8% vốn Nhà nước tại EVN.

Việc tăng giá điện 3% mới đây có góp phần giảm thiểu khó khăn tài chính cho tập đoàn này khi ước tính doanh thu 8 tháng cuối năm tăng thêm hơn 8.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, lãnh đạo doanh nghiệp khẳng định vẫn không đủ bù lỗ.

Như vậy, trong 14 năm, tính từ 2009-2023, giá bán lẻ điện bình quân đã có 11 lần điều chỉnh tăng giá.

bbc

Ý kiến của chuyên gia: “Giá điện còn tăng nữa”

Từ Singapore, ông Michael Nguyễn Minh, giám đốc công ty đầu tư hải ngoại Singapore, tham gia đầu tư vào lĩnh vực năng lượng ở Việt Nam nhận định với BBC rằng mức tăng này “rõ ràng là không giải quyết được vấn đề cấp thiết trước mắt của EVN và họ sẽ phải tìm cách tiếp tục tăng giá điện”.

“Tôi nghĩ đây chỉ là bước đầu trong cả lộ trình, để tránh xáo trộn xã hội. Những người có trách nhiệm của EVN họ tính rằng mức tăng phải đến 15% mới bù đắp được các chi phí sản xuất đầu vào, nhưng họ chỉ tăng 3% theo quy định và thẩm quyền của họ được Thủ tướng Chính phủ quy định từ 2017”, ông Michael Nguyễn Minh nói.

Nhưng theo ông, nếu giá điện mà tăng đột ngột một lúc như vậy thì bên sử dụng điện, là người dân và doanh nghiệp sẽ không kịp điều chỉnh, đồng thời đánh giá rằng động thái này đáng ra phải được thực hiện từ vài năm trước, chứ không phải đợi đến nay khi các chi phí sản xuất đầu vào liên tục tăng và đến lúc EVN không thể chịu được việc bù đắp cho các chi phí này nữa.

“Tôi cho rằng nên tăng từ 7-8% và tăng làm hai đợt”, chuyên gia này nhận định.

Chuyên gia kinh tế, tài chính Michael Nguyễn
Chụp lại hình ảnh, Ông Michael Nguyễn Minh, giám đốc công ty đầu tư hải ngoại Singapore, tham gia đầu tư vào lĩnh vực năng lượng ở Việt Nam

Trong khi đó, trên Facebook cá nhân, nhà báo Hoàng Tư Giang đánh giá rằng lẽ ra để giảm thiệt hại thì giá điện cần tăng hồi cuối quý tư năm ngoái và ở mức cao hơn, khi lạm phát còn thấp.

Tuy vậy, ông cũng cho rằng mức tăng 3% thể hiện “sự chần chừ, do dự đầy cảm thông của các nhà điều hành kinh tế trước cuộc sống khó khăn của người dân và doanh nghiệp”.

Nghịch lý của ngành điện

Điện là một loại hàng hoá đặc biệt, chịu sự quản lý điều tiết của nhà nước.

Thực tế là EVN liên tục kêu lỗ lớn, tăng giá điện vì chi phí sản xuất đã tăng cao chót vót do những biến động bất ổn trên thị trường thế giới.

Nhưng thay vì sử dụng điện của các doanh nghiệp sản xuất điện sạch trong nước, Việt Nam lại chấp nhận tăng nhập khẩu than than để sản xuất điện, ít nhất trong thập kỷ tới, bất chấp giá cao hơn điện sạch và mới ký thỏa thuận trị giá hơn 15 tỷ USD hỗ trợ từ các nước phát triển để giảm điện than.

Ngày 10/3/2023, 36 doanh nghiệp đầu tư điện gió, điện mặt trời chuyển tiếp đã gửi văn bản tới kiến nghị tới Thủ tướng Chính phủ về những bất cập trong cơ chế giá, làm cho 34 nhà máy điện sạch đã đầu tư xong, sẵn sàng phát điện thương mại nhưng không thể bán điện cho EVN theo giá điện cơ chế cố định khuyến khích (FIT).

Các dự án bị “đắp chiếu” này có vốn đầu tư lên tới khoảng 85.000 tỷ VND, trong đó có đến 58.000 tỷ VND là vốn vay ngân hàng, đẩy các doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ bị nợ xấu.

Những lý do khiến các doanh nghiệp này lao đao, thậm chí lâm vào nguy cơ phá sản có thể kể đến là nhà nước thiếu cơ chế giá phù hợp cho loại hình điện tái tạo, quy trình cấp phép chưa rõ ràng. Ngoài ra, điện từ mặt trời và gió sản xuất ra chỉ bán được cho EVN khoảng 50%, do lưới điện quốc gia bị ‘quá tải’.

“Do lo ngại về tính an toàn, ổn định của cả hệ thống, nên EVN không chấp nhận cho các nhà máy năng lượng tái tạo mới hoàn thành được hoà mạng. Tỷ lệ năng lượng tái tạo cao, chủ yếu là điện gió và điện mặt trời đã tạo ra những thách thức cho sự ổn định của lưới điện (quán tính hệ thống thấp, nghẽn đường truyền tải, dư thừa công suất, lỗi dự báo sai lệch lớn, nguy cơ lỗi đi qua và tỷ xuất dòng ngắn mạch giảm thấp gây mất ổn định”, doanh nhân Michael Nguyễn Minh lý giải trong một bài viết gửi cho BBC News Tiếng việt gần đây.

dien vn

Dưới góc độ các nhà đầu tư sản xuất điện, ông Michael Nguyễn Minh nói rằng đối với các đơn vị đang vận hành nhà máy và đã có Hợp đồng mua bán điện (PPA), các hợp đồng này với EVN đã chốt giá đến 20 năm.

“Việc điều chỉnh về giá trong hợp đồng rất ít, thì về lý thuyết gần như không được hưởng lợi gì khi EVN tăng giá điện này. Tuy nhiên nếu EVN không cân đối được dòng tiền hay dòng tiền mà bị âm, thì họ không có nguồn để thanh toán điện họ mua từ nhà sản xuất điện và chúng tôi sẽ bị ảnh hưởng nặng. Đối với các nhà đầu tư mới, hoặc đang cân nhắc đầu tư dự án điện tại Việt Nam thì rõ ràng họ sẽ rất quan tâm”, ông cho biết thêm.

Nỗi lo khi giá điện tăng

Bài toán về nghịch lý của ngành điện vẫn đang chờ lời giải, nhưng trong bối cảnh thời tiết nắng nóng, doanh nghiệp và người dân đang gặp khó khăn trong quá trình phục hồi kinh tế – xã hội, nhiều người bày tỏ lo ngại về hoá đơn tiền điện sẽ tăng phi mã.

Một doanh khoản có sức ảnh hưởng trên nhóm Facebook Bóc phốt tài chính có gần 90.000 thành viên bày tỏ quan điểm:

  • “Khi EVN tăng giá điện 3%, ai là người trả?
  • Người dân.
  • Khi EVN lời, ai là người trả?
  • Người dân trả.
  • Khi EVN lỗ, ai là người trả?
  • Người dân trả.”

“Dù EVN lời hay lỗ thì người gánh chịu cuối cùng vẫn là người dân”, tài khoản này viết.

Chị Ngọc Vũ, tại Quận 7, TP HCM gửi cho BBC hoá đơn tiền điện đầu tháng 5 đã tăng gần 1,4 lần so với tháng 4/2023 dù chưa áp dụng giá mới.

Chị Ngọc cũng bày tỏ sự lo lắng khi có thông báo rằng giá điện sẽ tăng thêm 3% kể từ ngày 4/5. Chị cho rằng: “Tôi chắc chắn tiền điện tháng tới sẽ còn cao hơn nữa. Rồi giá điện tăng thì những thứ khác cũng tăng theo, gia đình tôi sẽ cần thắt chặt chi tiêu.”

Hoá đơn tiền điện của gia đình chị Ngọc đầu tháng 5 đã tăng gần 1,4 lần so với tháng 4/2023 dù chưa áp dụng giá mới
Hoá đơn tiền điện của gia đình chị Ngọc đầu tháng 5 đã tăng gần 1,4 lần so với tháng 4/2023 dù chưa áp dụng giá mới – UGC

Gia đình chị không phải là trường hợp cá biệt, có hàng triệu sinh viên, người lao động, hộ gia đình cũng sẽ phải chật vật với giá điện tăng trong những ngày nền nhiệt lên tới gần 40 độ này.

“EVN sẽ tiếp tục tăng giá điện tăng đến mức đủ bù đắp được các chi phí đầu vào. Vấn đề là chính phủ Việt Nam cần có một chính sách tổng thể bình ổn mặt bằng giá để tránh việc các nhà cung cấp lợi dụng tăng giá không kiểm soát được”, chuyên gia Michael Nguyễn Minh kết luận.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s