An Thư

Theo VNTB

Bất chấp làn sóng phản đối dữ dội từ cộng đồng quốc tế, Thái Lan vẫn dẫn độ một người tị nạn đã được Liên Hiệp Quốc công nhận, đẩy hàng ngàn người khác vào cảnh bị đe dọa.

 Bất chấp sự phản đối và quan ngại sâu sắc từ hàng chục tổ chức nhân quyền và chuyên gia quốc tế, chiều ngày 28/11/2025, chính quyền Thái Lan và Việt Nam vẫn tiến hành các thủ tục bàn giao ông Y Quynh Bdap cho phía Việt Nam. Sau đó, ông bị đưa về nước để thi hành các bản án đã được tuyên vắng mặt trước đó.

Y Quynh Bdap là nhà hoạt động nhân quyền người Thượng, đấu tranh cho tự do tôn giáo và quyền của người bản địa Tây Nguyên. Ông cùng gia đình sống lánh nạn tại Thái Lan từ năm 2018 và đã được Cao ủy Liên Hiệp Quốc về Người Tị Nạn (UNHCR) công nhận quy chế tị nạn, đang trong tiến trình định cư tại Canada.

Trước và sau phán quyết phúc thẩm ngày 26/11/2025 của tòa án Thái Lan, làn sóng phản đối quốc tế bùng lên mạnh mẽ. USCIRF, các đặc sứ tự do tôn giáo của Cộng hòa Séc và Vương quốc Anh, Báo cáo viên Đặc biệt LHQ Mary Lawlor, cùng nhiều tổ chức như Human Rights Watch, CSW, Front Line Defenders, Raoul Wallenberg Centre for Human Rights… đều cảnh báo nguy cơ ông Y Quynh bị tra tấn, ngược đãi hoặc mất tích cưỡng bức nếu bị trao trả cho Việt Nam.

Tuy nhiên, chỉ hai ngày sau phiên tòa, Thái Lan vẫn tiến hành dẫn độ, gây phẫn nộ và thất vọng sâu sắc trong cộng đồng nhân quyền quốc tế. Các chuyên gia LHQ khẳng định Thái Lan đã vi phạm nguyên tắc non-refoulement (không gửi trả người về nơi có nguy cơ bị đàn áp), vi phạm chính Luật Chống Tra tấn và Cưỡng bức Mất tích của nước này. Cho tới nay, nơi giam giữ và tình trạng của Y Quynh Bdap vẫn chưa được minh bạch.

Vụ việc đã thu hút sự chú ý rộng rãi của truyền thông quốc tế và làm nổi bật một vấn đề then chốt: quy chế tị nạn tại Thái Lan không có giá trị bảo vệ pháp lý.

Thái Lan không tham gia Công ước Người Tị nạn 1951 và Nghị định thư 1967, vì vậy thẻ tị nạn do UNHCR cấp chỉ mang tính nhân đạo, không ràng buộc pháp lý đối với chính quyền Thái Lan. Phần lớn người Việt lánh nạn tại đây, dù nhập cảnh hợp pháp hay không, đều rơi vào tình trạng cư trú bất hợp pháp sau thời gian ngắn và có thể bị trục xuất bất cứ lúc nào.

Trên thực tế, Thái Lan vẫn duy trì một mức độ nhân đạo nhất định, nhưng an toàn của người tị nạn phụ thuộc rất lớn vào việc tự bảo vệ mình: giữ trật tự, tránh tranh chấp, không trở thành đối tượng nổi bật, thận trọng khi giao tiếp – đặc biệt với người lạ.

Vụ dẫn độ Y Quynh Bdap là hồi chuông cảnh báo nghiêm trọng cho cộng đồng người tị nạn tại Thái Lan, đồng thời mở ra một giai đoạn vận động quốc tế mới nhằm buộc Thái Lan tôn trọng các chuẩn mực nhân quyền, và bảo vệ những người đang tìm nơi trú ẩn khỏi sự đàn áp xuyên quốc gia.