Theo Nguoi-viet

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Trung Quốc gia tăng đầu tư và thương mại với Việt Nam trong khi chính sách của Tổng Thống Trump muốn ép Hà Nội từ bỏ phụ thuộc vào Hoa Lục.

Điều trái ngược này đang được chứng minh bằng các con số đầu tư và thương mại kỷ lục và thậm chí ở cả lãnh vực nhạy cảm an ninh chính trị giữa hai nước cộng sản sát cạnh nhau. Họ gia tăng quan hệ chứ không “đóng cửa, rút cầu” theo áp lực bên ngoài.

Chế độ Hà Nội đã chấp thuận cho hai công ty viễn thông hàng đầu Trung Quốc là Huawei và ZTE trúng các gói thầu thiết lập mạng 5G tại Việt Nam sau khi Tổng Thống Trump loan báo đánh thuế “đối ứng” với Việt Nam 46%. Nhiều năm qua, CSVN đã tránh né kỹ nghệ viễn thông Trung Quốc vì các “nguy cơ an ninh mạng” tương tự như nhiều nước Tây phương, kể cả Mỹ.

Việt Nam cũng đã chấp nhận cho hãng máy bay thương mại trong nước sử dụng máy bay do hãng Trung Quốc Comac sản xuất. Bênh cạnh đó, Hà Nội cũng nhận vay tiền của Bắc Kinh $8.3 tỷ để làm đường thiết lộ nối hai nước qua ngả Vân Nam, tuyến đường Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng.

Những quyết định kể trên phản ảnh đường lối đối ngoại lâu nay của Hà Nội là cân bằng ảnh hưởng giữa các trung tâm quyền lực sau khi đã đàm phán thương mại với Mỹ, theo nhà nghiên cứu Alexander Vuving tại Trung Tâm Nghiên Cứu An Ninh Châu Á Thái Bình Dương ở Hawaii nói với hãng tin Reuters.

Tuy nhiên, theo ông Vuving nhận định, nếu chiều hướng này vẫn tiếp tục thì Việt Nam sẽ trở thành một nước bị các đối tác xâu xé chứ không còn là nước đu dây qua lại tự chủ động, viện dẫn những nguy hại cho quan hệ với các nước Tây phương.

Trong khi Việt Nam mở cửa tiếp nhận các công ty đa quốc gia và kỹ thuật mới từ thập niên 1990 khi Mỹ bỏ cấm vận, nước này vẫn ra dấu thận trọng với Trung Quốc. Cuộc chiến biên giới 1979 chưa mờ hẳn trong tâm trí người Việt trong khi tranh chấp chủ quyền biển đảo tại Biển Đông vẫn còn đó. Nhưng nay người ta thấy ảnh hưởng của Bắc Kinh càng ngày càng lớn mạnh trong khi quan hệ với Mỹ lại căng thẳng bởi thuế quan.

Trong những đợt đầu tư gần đây, các công ty Trung Quốc đồng ý chuyển giao cả kỹ thuật, một điều hiếm thấy từ trước kia tới nay. Chứng tỏ Việt Nam được họ nhìn thấy như thị trường tiêu thụ chứ không phải chỉ là nơi các công ty từ Hoa Lục sang đây thiết lập các dây chuyền sản xuất để lợi dụng giá nhân công rẻ.

Theo nhà nghiên cứu Phan Xuân Dũng của Viện Nghiên Cứu Đông Nam Á (ISEAS-Yusof Ishak Institute) ở Singapore, sự chuyển dịch gia tăng đầu tư và thương mại của Bắc Kinh với Hà Nội đã được thúc đẩy từ chính sách thuế quan Mỹ mà tuy đã được kéo xuống sau các cuộc đàm phán, vẫn còn bị đánh tới 20% là thấp nhất. Theo ông Hà Nội bất mãn nên họ ngả sang Bắc Kinh nhiều hơn về kinh tế.

Nhập cảng kỷ lục từ Trung Quốc

Bất chấp áp lực từ Washingtion ép CSVN đừng phụ thuộc vào nguồn kỹ thuật và phụ tùng nhập cảng từ Hoa Lục, thống kê cho thấy nhập cảng từ Trung Quốc lên tới $168 tỷ tính tới Tháng Mười Một, 2025, gia tăng tới 30% so với cùng kỳ này năm ngoái, thành kỷ lục mới. Trong số đó, một phần ba là bộ phận điện tử, phần lớn chúng được lắp ráp thành phẩm rồi xuất cảng sang Mỹ. Đồng thời, nhập cảng của Trung Quốc vào Việt Nam cũng gia tăng từ rau củ quả đến xe hơi.

Theo bản tin phân tích của Reuters, tâm lý bài Trung Quốc đang nhạt dần, đã giúp đẩy mạnh gia tăng nhập cảng đó trong khi Bắc Kinh cố gắng mở rộng các thị trường tiêu thụ trên thế giới, đối phó với thuế quan Mỹ, chèn ép cả các công ty hàng đầu của Việt Nam.

Xe máy điện Yadea của Trung Quốc đã bán được hơn 36,000 xe tại Việt Nam trong 10 tháng đầu năm nay, xếp thứ tư về số bán của các hãng xe máy điện tại thị trường Việt Nam. Hãng xe hơi điện hàng đầu Trung Quốc BYD đang tiếp tục mở thêm đại lý cũng như các trạm sạc bình trên cả nước Việt Nam.

“Điểm nổi bật trong thị trường bán lẻ ở Sài Gòn và Hà Nội từ năm ngoái đến nay là sự xâm nhập và bành trướng các loại hàng thương hiệu Trung Quốc. Công ty thăm dò thị trường Q&Me cho hay mạng TikTok, sở hữu của ByteDance, là nền tảng mạng xã hội hàng đầu về mua sắm trên mạng tại Việt Nam.

Lazada, do tập đoàn Alibaba làm chủ, là một trong các trang thương mại điện tử hàng đầu, trong khi Tencent là nhà đầu tư gián tiếp vào Shopee và Tiki, hai nhà bán lẻ trực tuyến hàng đầu khác của Việt Nam.

Một thế hệ nhà đầu tư mới

Đầu tư sản xuất từ Trung Quốc vào Việt Nam đã liên tục gia tăng mấy năm qua để tránh bị thuế quan nặng khi xuất cảng trực tiếp từ Hoa Lục vào Mỹ. Sau này, khuynh hướng liên doanh sản xuất giữa công ty Trung Quốc với công ty Việt Nam phổ biến hơn, kèm theo cả chuyển giao kỹ thuật, theo lời Steve Bùi, chủ tịch Hội Đồng Thương Mại Việt Nam-Trung Quốc.

Ông này cho hay ngoài các thỏa thuận bí mật, 12 thành viên Trung Quốc của hội đồng vừa kể đã hoặc dự trù chuyển giao kỹ thuật cho đối tác Việt năm nay, trong khi năm ngoái chẳng có thỏa thuận chuyển giao nào. Đây là dấu hiệu cam kết làm ăn đường dài.

Ông Bùi kể ra như công ty CNTE sản xuất hệ thống (pin) lưu trữ năng lượng (BESS) hợp tác với công ty Delta E&C của ông lập nhà máy với ý định xuất cảng 250 thùng hàng vào năm 2026.

Theo thống kê, từ đầu năm đến Tháng Mười Một, các công ty Trung Quốc và Hongkong đã cam kết hơn $6.7 tỉ USD đầu tư vào Việt Nam. Tại khu công nghiệp Deep C ở Hải Phòng, lớn nhất miền bắc Việt Nam, các công ty Trung Quốc chiếm một phần tư doanh nghiệp tại đây. Điều này đang làm biến đổi hình ảnh kỹ nghệ sản xuất tại Việt Nam. (NTB)