Minh Phương

Theo RFI

Hai bộ trưởng, Năng Lượng và Tư Pháp của Ukraina hôm qua, 12/11/2025, bị cách chức, trong bối cảnh các cơ quan chống tham nhũng của nước này đã triệt phá một mạng lưới tham ô quy mô lớn trong lĩnh vực năng lượng, với số tiền tham những lên tới 100 triệu đô la. Vào lúc đất nước đang đối mặt với cuộc xâm lược của Nga, người dân Ukraina vừa phẫn nộ và xấu hổ về giới chính khách, vừa hoan nghênh tính độc lập của các cơ quan chống tham nhũng. 

Từ Kharkiv, thông tín viên Emmanuelle Chaze phỏng vấn người dân nơi đây : 

Tại Kharkiv, thành phố lớn thứ hai của Ukraina, khoảng cách giữa Kiev và chiến tuyến chỉ chừng 25 km, nhưng điều đó không ngăn cản người dân quan tâm sát sao đến những diễn biến trong nội bộ chính quyền và các vụ tham nhũng mới bị phanh phui. Nhiều người phẫn nộ, song đồng thời cũng đánh giá cao công việc của các cơ quan chống tham nhũng, như lời Andriy, một chuyên viên tin học: “Lúc đầu, tôi rất tức giận khi nghe những đoạn ghi âm. Trước chiến tranh, các vụ bê bối tham nhũng không gây phẫn nộ như bây giờ. Nhưng rồi, tất nhiên, tôi thấy có những vụ từ chức, và đó giống như một dạng trừng phạt phòng ngừa, sơ bộ…” 

Đối với Diana, một bà mẹ trẻ, những tiết lộ từ các cơ quan chống tham nhũng là điều cần thiết. Cô nói : “Thật là tốt khi mọi việc được công khai, vì trước chiến tranh chúng tôi không thể trông đợi điều đó. Nhờ vụ bê bối này, ta thấy rõ rằng việc bảo vệt tính độc lập của các cơ quan chống tham nhũng hồi mùa hè vừa rồi thực sự có tác dụng — giờ họ đang làm đúng chức năng của mình, và đó là một thay đổi rất tích cực. Tôi hy vọng mọi thứ sẽ tiến triển tốt, dù thật đáng xấu hổ khi chứng kiến một vụ bê bối như vậy trong giới chính trị của chúng tôi. Nhưng cần phải làm như vậy — nếu không có những thay đổi ấy, chúng tôi sẽ không thể tiến lên, không thể gia nhập Liên Hiệp Châu Âu.”

Giống như hồi mùa hè, trong các cuộc biểu tình phản đối dự luật có nguy cơ tước bỏ tính độc lập của các cơ quan chống tham nhũng, người dân Ukraina mong đợi các nhà lãnh đạo của mình đoạn tuyệt với những tập quán tội phạm còn sót lại từ thời Liên Xô, và họ kiên quyết không chấp nhận bất kỳ sai phạm nào — ngay cả trong thời chiến.

Hôm qua, phát biểu trên mạng xã hội, bộ trưởng Năng Lượng Svitlana Gryntchouk thông báo “đã viết đơn xin từ chức” nhưng khẳng định bản thân “không vi phạm bất cứ điều luật nào”. Dù không bị nêu tên chính thức trong cuộc điều tra, nhưng bà được xem là thân tín của người tiền nhiệm Guerman Galouchtchenko, nguyên bộ trưởng Tư Pháp. Riêng ông Galouchtchenko thì bị cáo buộc nhận hối lộ, để cho mạng lưới tham nhũng kiểm soát các dòng tài chính của ngành năng lượng trong thời gian ông làm bộ trưởng bộ này. 

Theo các nghị sĩ, cuộc bỏ phiếu của Quốc Hội để thông qua việc cách chức hai bộ trưởng này dự kiến diễn ra vào thứ Sáu. Cựu tổng thống Petro Porochenko, hiện là lãnh đạo đảng đối lập chính, hôm qua đã kêu gọi chính phủ từ chức tập thể. AFP dẫn lời các nhà điều tra, cho biết hai đối tượng chính trong vụ bê bối đều là người thân cận của tổng thống Volodymyr Zelensky. Phát biểu trên mạng xã hội, ông Zelensky tuyên bố đây là điều “hoàn toàn không thể chấp nhận được”. Tổng thống Ukraina cũng đã ban hành các trừng phạt đối với doanh nhân Timur Minditch, bạn thân của ông, đồng thời là đầu não của vụ tham nhũng, nhưng nhân vật này đã ra nước ngoài ngay trước khi bị cơ quan chức năng khám xét nhà.