Đặng Ngọc Quang

Theo VNTB

Ở nước mình, những ngày này nói chuyện về đánh giá và giúp đỡ phục hồi sang chấn tâm lý trong và sau thiên tai có vẻ như là chuyện xa xỉ. Nhưng những sang chấn này rất nghiêm trọng và nặng nề với người dân.

Trận thiên tai lũ lụt miền Trung năm 2025 đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng về mất mát về người và tài sản, sự tàn phá cơ sở hạ tầng, và cảm giác bất an, mất mát. Những yếu tố này liệu có dẫn đến các chứng sang chấn tâm lý và rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD), trầm cảm, lo âu và rối loạn giấc ngủ?

Giới tâm lý học từ lâu đã biết ảnh hưởng tâm lý do thiên tai.

Mất mát và tang thương: Mất mát về người, nhà cửa, tài sản có thể gây ra cú sốc tâm lý lớn, dẫn đến đau buồn sâu sắc và cảm giác bất lực.

Mất an toàn và bất an: Lũ lụt kéo dài, sạt lở đất và thiên tai khắc nghiệt liên tục khiến người dân cảm thấy không an toàn trong chính ngôi nhà của mình, gây ra lo âu và bất an kéo dài.

Khó khăn trong việc phục hồi cuộc sống: Tình trạng nhà cửa hư hỏng, hoa màu bị mất trắng, gia súc bị cuốn trôi khiến người dân đối mặt với những khó khăn kinh tế, có thể dẫn đến căng thẳng, tuyệt vọng và mất niềm tin vào tương lai.

Ảnh hưởng đến trẻ em: Trẻ em có thể bị ảnh hưởng tâm lý nặng nề hơn, dễ bị sang chấn, sợ hãi, hoặc có các vấn đề hành vi sau khi trải qua thảm họa.

Tình trạng kiệt quệ: Việc phải đối mặt liên tục với thiên tai, bão lũ khiến người dân kiệt quệ về cả thể chất lẫn tinh thần, dần mất đi khả năng chống chọi với các biến cố.

Nhiều triệu chứng từng được ghi nhận của sang chấn tâm lý sau lũ lụt.

Triệu chứng tâm lý: Cảm giác sợ hãi, ám ảnh, lo âu, trầm cảm, cáu gắt, khó chịu, và cảm giác trống rỗng.

Triệu chứng thể chất: Khó ngủ, ác mộng, mệt mỏi, nhức đầu, tim đập nhanh, và các vấn đề về tiêu hóa.

Triệu chứng hành vi: Tránh né những nơi hoặc hoạt động gợi nhớ đến thảm họa, khó tập trung, hoặc có các hành vi bốc đồng.

Ở nước mình, những ngày này nói chuyện về đánh giá và giúp đỡ phục hồi sang chấn tâm lý trong và sau thiên tai có vẻ như là chuyện xa xỉ.

Những ngày lụt cuối tháng 10 đầu tháng 11, người ta có nghe trên mạng vô số những lời than và cầu xin. Lời than kiệt sức khi cơn lũ lần ba trở lại, những lời cầu xin ông Trời tha thứ, những tiếng kêu cứu tuyệt vọng mà mọi số điện thoại cấp cứu đều không trả lời. Những dòng tin này trôi đi nhanh, nhưng ai biết những chấn thương tâm lý ở lại trong bao lâu?

Có những ước lượng về phạm vi ảnh hưởng trong các vụ thiên tai tương tự ở miền Trung là vài triệu người lớn và tới 1,5 triệu trẻ em. Trong bối cảnh này, giới công tác xã hội và tâm lý học có muốn lấy hết cả nhân lực ra hỗ trợ cũng bất lực. Không có thiên tai bão lụt thì năng lực của họ cũng đã rất thiếu và yếu với nhu cầu.

Việt Nam nhắm và lao vào cái gọi là kỷ nguyên mới mới theo các chỉ tiêu đo bằng tiền, còn thì chưa khi nào nghĩ tới các yếu tố tinh thần thì phải. Chỉ mong là người miền Trung có gen “kiên cường” chịu thiên tai như họ đã từng trải qua nhiều thập kỷ chiến tranh.

________________

Nguồn:

Bài viết trên Facebook Đặng Ngọc Quang