Ngọc Hoa

Theo VNTB

Đứng trước cơ quan Đảng uỷ, một Youtuber thắc mắc vì sao lại chấp nhận dùng tên một “tội đồ” đem ra ca ngợi?

Thời gian gần đây, dân mạng bức xúc khi một số kênh YouTube như kênh E.B TV, H.Đ có xuất hiện những nội dung, lời lẽ xuyên tạc, xúc phạm nghiêm trọng đến Đức thượng công Tả quân Lê Văn Duyệt, Vua Gia Long và nhà bác học Trương Vĩnh Ký. Đặc biệt, các phát ngôn mang tính bôi nhọ Tả quân Lê Văn Duyệt đã gây phẫn nộ trong dư luận.

Trong cuộc họp báo về tình hình kinh tế – xã hội trên địa bàn TP.HCM vào chiều 16.10, Sở VH-TT TP.HCM thông tin về sự việc này. Theo Sở, việc đăng tải thông tin sai lệch về Tả quân Lê Văn Duyệt đang bị xã hội phê phán, và hành vi này được xem là xúc phạm danh nhân, anh hùng dân tộc, vi phạm vào các hành vi bị cấm được quy định trong luật An ninh mạng.

“Hồi đợt đường Đinh Tiên Hoàng đổi tên lại thành Lê Văn Duyệt, theo quan sát, tôi thấy cũng có không ít ý kiến phê phán, phê bình chính quyền thành phố về vấn đề đổi tên. Không phải là vì tiện cho dân hay bất tiện mà lôi tiền nhân ra phán xét. Lịch sử không phải là câu chuyện của một, hai con người; lịch sử là môn khoa học, có khi nghiên cứu cả một đời cũng không hết. Chính vì thế, việc phán xét, tôi thấy hành động đó là hoàn toàn không chấp nhận được. Với những hành vi như vậy, không khác gì lợi dụng các quyền tự do dân chủ muốn làm gì thì làm”, một độc giả bức xúc.

Nói về vua Gia Long hay Đức Tả quân Lê Văn Duyệt, đây là một trong số những tiền nhân ít nhiều thu hút nhiều luồng tranh luận trái chiều. Có những ý kiến cho rằng vua Gia Long “cõng rắn cắn gà nhà” hay “rước voi về giày mả tổ”, tuy nhiên, đó cũng chỉ là những bài học một chiều về lịch sử được ghi nhận trong sách giáo khoa. Trong khi đó, những công trạng của vua Gia Long như hoàn thiện hệ thống luật pháp, và khẳng định chủ quyền quốc gia trên Biển Đông… thì dường như bị lãng quên.

Cũng có ý kiến cho rằng, hành vi đào mộ nhà Tây Sơn của vua Gia Long là một hành vi “quá hiếu sát”. Tuy nhiên, nếu bình tâm suy xét, có lẽ, cái gì cũng có nguyên nhân của nó, Tây Sơn, cụ thể là vua Quang Trung đã cho người đào lăng mộ 8 đời chúa Nguyễn và đời thứ 9 là mộ cha Nguyễn Ánh cho vứt xuống sông vào năm 1792, chính sử nhà Nguyễn từ Đại Nam Thực Lục lẫn Đại Nam Liệt Truyện đều ghi lại:

“Sau Huệ đánh trận hay thua (tướng lĩnh không diệt được Nguyễn Ánh ở Gia Định), người ta đều nói các lăng liệt thánh (lăng các chúa Nguyễn) khí tốt nghi ngút, nghiệp đế tất dấy. Huệ bực tức, sai đồ đảng đào các lăng, mở lấy hài cốt quăng xuống vực”.

Các lăng mộ chúa Nguyễn đã bị phá hoại là sự thật, tất cả được xây dựng lại vào năm 1802 lúc Gia Long chiếm được Phú Xuân, và đều xây theo 1 lối kiến trúc duy nhất, quy mô các lăng tương tự nhau. Với trường hợp bị “phá thật” như vậy thì chỉ có hai khả năng là quân Trịnh hoặc quân Tây Sơn phá. Nếu vua Gia Long là người có hành vi “hiếu sát”, vậy tại sao không thấy nhiều tài liệu lịch sử ghi nhận vua Gia Long không có hành động trả thù chúa Trịnh, thậm chí đến cả Hoàng Ngũ Phúc, ông cũng không trừng phạt gia tộc hay có hành vi đào mộ (tổng hợp theo Góc nhìn An Nam).

Đó là một chút về lịch sử, xét về quy định về đặt tên đường được căn cứ theo Luật Đường bộ 2024, Nghị định 91/2005/NĐ-CP và các quy chế địa phương. Theo đó, tên đường phải gắn với lịch sử, văn hoá, địa danh, danh nhân, sự kiện, phong trào cách mạng tiêu biểu, đảm bảo khoa học, ổn định và dễ nhớ. Thẩm quyền đặt tên phụ thuộc vào cấp độ đường: Bộ đặt tên quốc lộ, UBND cấp tỉnh đặt tên đường tỉnh và đô thị, còn UBND cấp huyện đặt tên đường xã.

Tên đường có thể nói gắn với nhiều hoạt động, sinh hoạt của bà con, chính vì thế, việc đặt tên đường cần phải có sự cẩn trọng, cân nhắc cũng như nghiên cứu kỹ lưỡng, kể cả công lẫn tội của tiền nhân. Như thể chứng minh cho điều đó, khó có thể (hoặc thậm chí là không thể) tìm thấy một con đường nào mang tên Trần Ích Tắc hay Lê Chiêu Thống ở Việt Nam.

Để xảy ra tình trạng Youtuber đăng thông tin sai lệch về tiền nhân cũng như có hành vi không đúng khi nói về vấn đề đặt tên đường, suy cho cùng, cũng là hậu quả của một nền giáo dục. Một nền giáo dục với những bài học về lịch sử thiên lệch khi nói về hình ảnh của vua Nguyễn Ánh; một giáo dục với lịch sử không nói về những công lao của Đức Tả quân Lê Văn Duyệt –  một tổng trấn tài ba, công minh, có công lớn trong việc khai phá, phát triển vùng đất Nam bộ và bảo vệ bờ cõi.

Thôi thì “tiên học lễ”, phận làm con cháu, kiến thức không đầy đủ cũng không nên phán xét tiền nhân, tạm gác mọi thứ công – tội sang một bên, chỉ biết một điều rằng, Lăng Tả quân Lê Văn Duyệt (hay còn gọi là Lăng Ông – Bà Chiểu) được xây dựng lần đầu vào năm 1848 dưới thời vua Thiệu Trị. Một thời gian rất dài, lăng Tả quân tồn tại và được không chỉ dân địa phương mà du khách các nơi đến đây chiêm bái, cũng đủ thấy được sự tôn trọng cũng như niềm tin của người dân đối với Ông như thế nào.