Kimi Yang

Theo VNTB

4 năm trôi qua, triết lý nhân bản của ông Kim Sơn hiệu quả đến mức độ nào thì chưa rõ ràng nhưng nhiều vụ việc đau lòng, có cả trong môi trường giáo dục đã xảy ra đã làm cho nhiều độc giả rúng động.

Liên tiếp câu chuyện về xã hội, xuất hiện nhiều hơn là những vụ việc đau lòng. Đằng sau tất cả những vấn đề đó, dường như, nhân tính của con người đang dần bị thay đổi, dễ nóng tính hơn, dễ kích động hơn? Phải chăng, đây chính là hệ lụy của nền giáo dục định hướng xã hội chủ nghĩa?

Không chỉ trên mạng xã hội mà còn xuất hiện trên các tờ báo điện tử, những vụ việc có tính chất nghiêm trọng về thiệt hại tính mạng, khiến cho không ít độc giả mỗi lần xem, là mỗi lần rùng mình.

Đó là câu chuyện về nghi án chồng dùng dao chém vợ rồi tự gây thương tích ở Thanh Hóa; là câu chuyện do mâu thuẫn trong lúc chơi với nhau, người anh họ 13 tuổi ở Thanh Hóa đã dùng hung khí sát hại bé gái 8 tuổi rồi cho vào bao tải phi tang; là vụ thảm sát 4 người tại phường Thành Nhất, TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk xảy ra vào rạng sáng ngày 13.9.2025, do Nguyễn Nam Đại Thuận (Hào) gây ra, khiến 3 người trong một gia đình tử vong và 1 trẻ em bị thương nặng; là va chạm với một nữ sinh, một tài xế bị cáo buộc cố ý lái xe bồn đâm tiếp rồi kéo lê nạn nhân trên đường với hành vi tàn nhẫn; là vụ học sinh kéo tóc, ghìm cô giáo tại trường trung học cơ sở Đại Kim, Hà Nội. Đó cũng có thể là vụ sát hại ba người ở tỉnh Đồng Nai hay vự giật điện thoại của người khuyết tật ở Tây Ninh.

Có thể thấy, trong các vụ việc xảy ra được viện dẫn ở trên, đối tượng vi phạm pháp luật không chỉ là những người trưởng thành mà còn có cả những đối tượng đang trong độ tuổi vị thành niên (trường hợp người anh họ ở Thanh Hoá) và cả học sinh ngay trong môi trường giáo dục là lớp học.

“Nhân chi sơ, tính bổn thiện” (Tam Tự Kinh), con người khi sinh ra vốn dĩ là thiện, trẻ em lúc còn nhỏ không khác gì một tờ giấy trắng. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của xã hội, của môi trường, tờ giấy trắng ấy, tính thiện lương vốn có của con người dần bị thay đổi, dẫn đến sự hình thành của những thói quen xấu.

Lẽ dĩ nhiên, gia đình là môi trường đầu tiên hình thành nên nhân cách của một con người. Đứa trẻ thường sẽ có tính cách đôi phần giống cách hành xử, thói quen của ba mẹ, trừ một số trường hợp “cha mẹ sinh con trời sinh tính”. Tuy nhiên, cái nhân cách ấy phụ thuộc cũng không ít vào nền giáo dục. Nếu được thừa hưởng một nền giáo dục đúng đắn thì sẽ phát triển bản tính tốt đẹp, ngăn ngừa sự phát triển của tính ác, và ngược lại.

Chính vì điều đó, liệu rằng, với những hành vi đầy tính dã man nói trên, đó có phải là hệ luỵ từ một nền giáo dục, chưa tập trung nhiều vào phát triển con người, phát huy các giá trị đạo đức cũng như nét văn hoá, phong tục của ông bà để lại.

“Một vài bạn giới trẻ tôi quen nói rằng những giá trị từ thời ông bà, cha mẹ là xưa cũ lắm rồi, giờ là thời buổi của hiện đại, những điều đó hoàn toàn không phù hợp. Tuy nhiên, quan điểm của tôi, có thể bị cho là cổ lỗ sĩ nhưng nếu không có xưa, sao có nay, một căn nhà nếu không có nền móng vững chắc thì có thể lên nhiều tầng không? Nếu hiểu, tôn trọng và làm theo những giá trị mà ông bà để lại, thì liệu rằng có xảy ra những vụ việc đầy thương tâm như vậy không?”, bà Ba Liễu chia sẻ.

“Tôi nghĩ không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn là vấn đề của luật pháp. Giống như vụ việc gây tai nạn giao thông, chết người, bị tù mấy năm, hoặc chục năm cũng được ra, đền bù một ít tiền là xong, vụ việc xem như được giải quyết. Chính vì thế, quan sát, các vụ tai nạn giao thông, toàn chết, thà ở tù vài năm còn hơn nuôi suốt đời. Lưu ý rằng, quan điểm này cũng như quy định trong pháp luật về vấn đề này đã tồn tại rất lâu, vẫn không thay đổi”, nói về tai nạn giao thông trên đường phố, theo ông Tư Sơn, cần có những bản án nặng hơn đối với các tài xế, dù được xem là vô ý gây tai nạn giao thông.

Trở lại câu chuyện trong quá khứ, khi ông Nguyễn Kim Sơn mới nhậm chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục Đào tạo, ông đã đưa ra “chìa khoá” của triết lý nền tảng giáo dục là tinh thần nhân bản.

“Tôi có nghĩ tới một phương diện tối quan trọng của triết lý giáo dục, đó là hai chữ “nhân bản”. Yếu tố “nhân bản” phải thể hiện, chi phối trong mọi tinh thần, chỉ đạo, chính sách, hành động, cử chỉ, phương pháp, tài liệu”. (ông Nguyễn Kim Sơn).

4 năm trôi qua, triết lý nhân bản của ông Kim Sơn hiệu quả đến mức độ nào thì chưa rõ ràng nhưng nhiều vụ việc đau lòng, có cả trong môi trường giáo dục đã xảy ra đã làm cho nhiều độc giả rúng động.

Lẽ tất nhiên, hai tiếng “nhân bản” trong giáo dục quốc gia có thành công hay không, không chỉ dựa vào Bộ Giáo dục Đào tạo hay xã hội cùng chung tay góp sức, mà còn phụ thuộc không nhỏ vào cái khái niệm mang tên “Định hướng xã hội chủ nghĩa trong giáo dục và đào tạo”.