Hoàng Lan Mộc Châu
Theo VNTB
Cách hay ví von, dùng chữ nghĩa thô thiển trong sách báo, tài liệu, văn bản chính thức của những người cộng sản từ hồi họ còn trong bưng biền, rừng rú đã trở thành thói quen và có vẻ như họ và cấp trên của họ, thích thú khi viết, khi đọc vậy.
Ngày 8/9, Bộ Chính trị đã ban hành Thông báo số 20-TB/TW kết luận về chủ trương bố trí công tác đối với cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý, nêu phương châm trong công tác cán bộ “có vào, có ra, có lên, có xuống” (*). Đây chắc hẳn là một nội dung nghiêm túc liên quan đến tiêu chuẩn đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới, với ý nghĩa nhấn mạnh đến sự minh bạch, công bằng, rõ ràng trong công tác cán bộ: có vào (tuyển chọn, bổ nhiệm), có ra (loại bỏ, miễn nhiệm), có lên (thăng tiến), có xuống (giáng chức, điều chuyển).
Tuy nhiên nhiều người cảm thấy mấy chữ trên hàm ý hài hước hoặc gợi liên tưởng không phù hợp.
Trong văn bản chính thống này, bộ chính trị có vẻ như muốn nó mang nghĩa trang trọng, và họ nhấn mạnh tính khách quan, minh bạch tránh tình trạng “một chiều” trong công tác cán bộ. Nhưng cách dùng chữ trong các văn bản chính thống của đảng và chính quyền VN từ trước đến nay đã làm cách mất tính trang nghiêm, và thường gây ra những liên tưởng không phù hợp hoặc khiến người nghe cảm thấy không nghiêm túc, dễ đỏ mặt.
Nhóm mấy chữ “có vào, có ra, có lên, có xuống”, trong bối cảnh công tác cán bộ, BCT muốn “nhấn mạnh” nguyên tắc minh bạch, công bằng, khách quan trong bổ nhiệm, miễn nhiệm, thăng chức, giáng chức. Tuy nhiên, là con cháu của nữ sĩ Hồ Xuân Hương, người Việt có thể liên tưởng đến nghĩa khác ngoài văn cảnh chính trị.
Những văn bản được soạn thảo bởi các cấp chính quyền VNCH luôn rất nghiêm túc, đủ nghĩa cho thấy người soạn, và người có trách nhiệm với văn bản đó, có học và có trách nhiệm. Họ cẩn trọng và tỏ ra được huấn luyện kỹ lưỡng khác với những người soạn thảo văn bản của chính quyền và đảng CSVN .
Thay vì viết những câu dễ dàng bị đem ra đùa cợt như thường gặp trong các bản văn của đảng và chính quyền cộng sản như “có vào có ra, có lên có xuống”, có nhiều cách diễn đạt trang trọng, lịch sự và dễ hiểu như
Bổ nhiệm, miễn nhiệm, thăng chức, giáng chức – Rõ nghĩa, chuẩn xác, tránh gây hiểu lầm. Hoặc như:
1. Bổ sung, rút khỏi, đề bạt, điều chuyển.
2. Tiếp nhận, thôi đảm nhiệm, nâng ngạch, hạ ngạch.
3. Luân chuyển, miễn nhiệm, cất nhắc, điều chỉnh vị trí.
Tất cả đều rõ nghĩa, chuẩn xác không thể bị hiểu lầm, thêm râu ria.
Cách hay ví von, dùng chữ nghĩa thô thiển trong sách báo, tài liệu, văn bản chính thức của những người cộng sản từ hồi họ còn trong bưng biền, rừng rú đã trở thành thói quen và có vẻ như họ và cấp trên của họ, thích thú khi viết, khi đọc vậy.
Tuyên giáo, từ các bài viết của đảng, trích ra những câu làm khẩu hiệu dán la liệt khắp hang cùng ngõ hẻm, từng bị bàn tán, chế giễu hoặc gây khó chịu vì từ ngữ đa nghĩa hoặc nhạy cảm
Tam Cùng: “Cùng ăn, cùng ở, cùng làm”
“Làm tới nơi, chơi tới bến”
“Làm ngày không đủ-tranh thủ làm đêm-làm thêm giờ nghỉ.”
“Vào sâu ra sát” (Khẩu hiệu đoàn thanh niên 1970s-1980s)
Là người chịu trách nhiệm về văn bản, thủ trưởng sẽ phải rất cân nhắc khi cấp dưới sử dụng các từ ngữ đa nghĩa, dễ gây hiểu lầm hoặc tạo cảm giác “không nghiêm túc”. Trong môi trường chính trị, hành chính, tính chuẩn mực, trang trọng, dễ hiểu, tránh gây hiểu nhầm là vô cùng quan trọng. Nếu có những từ ngữ dù quen dùng nhưng có thể khiến nhiều người nghĩ lệch lạc, cấp trên phải bắt chỉnh sửa, thay thế bằng các thuật ngữ rõ ràng, cho thấy sự chừng mực, chính xác, chuyên nghiệp.
Việc lựa chọn từ ngữ trong các văn kiện chính trị rất quan trọng để chắc chắn có sự nghiêm túc, mạch lạc và không gây hiểu lầm. Người soạn thảo văn bản hoặc phát ngôn hoàn toàn có thể sử dụng những từ ngữ thay thế phù hợp hơn với bối cảnh và đối tượng tiếp nhận, trừ phi người soạn và thủ trưởng của họ là những anh chị hề hay quá dung tục, ngốc nghếch, thích thú hay dễ dãi chấp nhận chữ nghĩa bá vơ.
_________________
Tham khảo:
TinHoaThinhĐon 