Bình Nguyên

Theo CTMM

Một rừng chỉ đủ chỗ cho một kẻ đế vương – câu ngạn ngữ ấy chưa bao giờ phù hợp hơn khi đặt cạnh những màn đấu “khẩu,” đấu “ý” và đấu quyền lợi đang diễn ra trên sân khấu chính trị nước ta. Tuần qua, hai phát ngôn lớn — một người bị tố là “ngầm thừa nhận chế độ tội phạm trị,” người kia phản công, lật ngược tình thế – không đơn thuần là tiếng nói riêng rẽ, mà là tiếng động của hai phe đang đếm số, đo ghế, thậm chí đo cả… phẩm giá và tính chính danh của ĐCSVN.

Trước hết phải nói thẳng: Khi một người từng nắm trong tay bộ máy công an — nơi lý ra phải là lá chắn pháp luật — bỗng tuyên bố rằng “Trung ương đảng bị tội phạm điều hành, khống chế, cơ cấu” (1), thì đó không còn là một lời tố cáo thông thường mà là một lời thú nhận chính trị có độ rung chấn ghê gớm. Thú nhận ấy, nếu hiểu theo nghĩa đen, tự nó đã phủ nhận mọi tuyên ngôn về tính chính danh của đảng: Nói cách khác, hệ thống chính trị hóa ra bị “cơ cấu” bởi những thế lực ngầm; bầu cử, phân ghế, quy hoạch — tất cả là một vở kịch có đạo diễn vô hình. Lạ lùng ở chỗ: Người đứng đầu ngành an ninh nói như vậy, tức là vừa tố cáo vừa… xin cứu chuộc. Không thể không ngửi thấy mùi kịch tính: “vừa ăn cướp vừa la làng.”

Và đây là điểm cao trào nhất của “tấn trò đời” (Balzac): Nếu những “đỉnh cao” của bộ máy — từ bí thư tỉnh, bộ trưởng đến ủy viên trung ương — đều là “mẫu mực,” “thấm nhuần đạo đức cách mạng” và “tư tưởng Hồ Chí Minh,” thì làm sao họ lại trở thành “nạn nhân” của tội phạm? Người đọc không thể không bật “cười nhạt”: Hoặc các quan đầu tỉnh quá yếu để lãnh đạo, hoặc họ chính là những phần tử trong đường dây. Cả hai luận đề này đều tai hại. Nếu quá yếu, thì giải tán đi cho sạch; nếu họ là mắt xích cấu kết, thì chẳng còn lý do gì để tiếp tục tin tưởng.

Phạm Minh Chính bước lên, phản công – không phải bằng sự nhẫn nhục mà bằng các phát biểu, bằng việc “lật tình thế” theo cách của kẻ đang giữ một nửa bàn cờ. Phản công của Chính không chỉ là phản bác nội dung Tô Lâm nêu ra, mà là nỗ lực làm mờ đi câu hỏi căn bản: Ai là chủ thể của quyền lực? (2) Khi hai đối thủ ngầm có quyền lực cùng nhau tung ra các tuyên bố mâu thuẫn, người dân chỉ còn một lựa chọn buồn: Theo dõi các màn kịch và nhìn những cảnh tượng hai cọp tranh lãnh thổ. Dân không được hỏi, nhưng vẫn là kẻ phải hứng chịu hậu quả.

Có một phép ẩn dụ đơn giản mà công luận không thể bỏ qua: Một rừng không thể hai cọp. Câu ngụ ngôn này không kêu gọi bạo lực, mà chỉ nêu lên nghịch lý quản trị: Khi cùng lúc tồn tại hai trung tâm quyền lực, mỗi trung tâm đều có “sân sau,” phe cánh, và lẽ tất nhiên là cả cơ chế điều hành bị nhiễm xấu. Các phát biểu quanh chuyện “cơ cấu” và “khống chế” vì thế không chỉ là trò bôi bẩn lẫn nhau, mà đó còn là đòn cảnh báo về sự suy yếu của toàn hệ thống: Khi quyền lực phải dựa vào “cơ cấu” thay vì pháp luật, và công lý thì đang mất chỗ đứng.

Châm biếm ở đây là: Cả hai phe đều đang kêu cứu bằng ngôn ngữ chống tội phạm, trong khi chính lời kêu cứu ấy tố cáo lại chính họ. Lời tuyên bố “nếu không gỡ được thì chết hết” (3) của Tô Lâm nghe như một thông điệp sinh tử — nhưng là sinh tử của ai? Sinh tử của đảng? Sinh tử của chế độ? Hay sinh tử của những nhóm lợi ích đang thấy nguồn lợi bị xáo trộn?

Câu cảm thán ấy có thể được thốt lên như tiếng réo gọi của kẻ đang sợ mất quyền, cũng có thể là tiếng thở dài của một hệ thống biết mình mất kiểm soát. Dù đọc theo nghĩa nào, kịch bản đều giống nhau: Quyền lực tự thú nhận bất lực nhưng đành tìm cách hợp thức hóa hành động thanh trừng bằng ngôn ngữ pháp trị.

Một mưu trí hiện đại lẫn tàn nhẫn nữa là “đánh vào sân sau” của đối thủ bằng cách phơi bày – hoặc phóng đại – tội phạm trong phe kia. Ai hiểu rõ trò này sẽ thấy sự tinh vi: Không cần bằng chứng công khai, chỉ cần gieo nghi ngờ, đẩy dư luận vào vòng xoáy, và khi con mồi hoảng loạn thì tiến hành “sắp xếp” nhân sự. Một “rừng” chính trị như vậy, thay vì trồng cây, lại theo dõi “chuỗi thức ăn”: Con nào to hơn, con đó ăn dữ hơn; con nào yếu, bị loại trừ từ đầu. Trong khi đó, người dân đứng bên lề, bị cho xem màn trình diễn và sẽ không bao giờ được tham gia vai diễn chính.

Vậy phải hiểu cuộc đấu trí này như thế nào? Nếu nhìn từ góc độ dân chủ – vốn là tiêu chuẩn để phân biệt nhà nước hợp pháp và không hợp pháp – thì những lời tố cáo lẫn nhau giữa những người nắm quyền hiện nay là dấu hiệu của khủng hoảng. Một thể chế mạnh mẽ không cần tố cáo nội bộ ra mặt; một thể chế mất cân bằng thì liên tục thanh trừng, “gỡ” và “cơ cấu” như thú săn mồi. Và trong bối cảnh ấy, câu hỏi không còn là ai thắng trong cuộc đấu trí, mà là làm sao để rừng ấy không tiếp tục nuôi hai cọp mà lại lấy đi của dân quyền được sống trong yên bình.

Kết lại: Nếu quả thực Trung ương bị “cơ cấu” bởi tội phạm thì giải pháp không thể chỉ là thanh trừng phe này, giành ghế phe kia, hay dựng lên những khẩu hiệu “quyết liệt” cho qua ngày. Giải pháp phải là minh bạch – nhưng minh bạch không thể đến từ những kẻ tự thú nhận là một phần của vấn đề (4). Một rừng chỉ có thể lành mạnh khi nguyên tắc được tôn trọng: Pháp luật đứng trên mọi người, bầu cử và kiểm soát quyền lực thực chất, công khai. Đừng để những cuộc đấu trí trở thành vở chèo khiến người xem nhớ ra rằng, mình mới là khán giả đáng được hỏi ý kiến.

Một rừng không thể hai cọp — và nếu hai cọp vẫn muốn ở lại, dân nên đặt câu hỏi: Rừng này dành cho ai?

—

Tham khảo:

(1) https://www.youtube.com/watch?v=qKBFRovwoK8 (TBT Tô Lâm nói “Thanh Hóa và Hậu Pháo cơ cấu cả trung ương”! Có phải Mafia không?)

(2) https://www.youtube.com/watch?v=MdNusvvZ2DI (TTg Chính phản công lật ngược tình thế!)

(3) https://chantroimoimedia.com/2025/10/06/to-lam-ngam-thua-nhan-viet-nam-la-che-do-toi-pham-tri/

(4) https://www.youtube.com/watch?v=ZTTN7UwtmSU (Có Bất ngờ ở phút 89! Ai xứng đáng ngồi chiếc ghế nóng TBT?)