Thanh Phương | Thanh Hà

Theo RFI

Lần đầu tiên, một phụ nữ Nhật Bản sẽ lên làm thủ tướng : Bà Sanae Takaichi, một chính khách theo xu hướng dân tộc chủ nghĩa, hôm nay, 04/10/2025, đã được bầu làm lãnh đạo Đảng Dân chủ Tự do (LDP), đảng cầm quyền tại Nhật Bản và theo dự kiến ​​sẽ sớm nhậm chức thủ tướng.

Theo hãng tin AFP, trích dẫn báo chí Nhật Bản, tuy đảng LDP đã mất đa số tuyệt đối ở cả hai viện của Quốc Hội trong năm nay, nhưng phe đối lập dường như quá chia rẽ để có thể ngăn cản bà được Quốc Hội bầu làm thủ tướng trong những ngày tới, cụ thể là trong tuần lễ bắt đầu từ ngày 13/10. Bà Takaichi, 64 tuổi, như vậy sẽ thay thế ông Shigeru Ishiba, được bầu làm thủ tướng vào tháng 10 năm 2024 và nay đã từ chức.

Takaichi : Chính khách với đường lối cứng rắn

Bà Sanae Takaichi tự xác định mình là một người theo đường lối cứng rắn, chú trọng nhiều vào quốc phòng và an ninh kinh tế. Gần đây, tân lãnh đạo đảng LDP tuyên bố bà sẽ không ngần ngại yêu cầu đàm phán lại về thuế quan với Hoa Kỳ nếu một số điều khoản của thỏa thuận « không công bằng hoặc gây bất lợi » cho Nhật Bản. Bà Takaichi cũng đã thể hiện lập trường mạnh mẽ về hồ sơ nhập cư và khách du lịch nước ngoài, hai vấn đề bao trùm trong cuộc đua giành vị trí lãnh đạo đảng cầm quyền.

Trước đây, khi còn là bộ trưởng An Ninh Kinh Tế Nhật Bản, bà Takaichi từng chỉ trích gay gắt Trung Quốc và lên án việc Bắc Kinh tăng cường quân sự ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Bà cũng được biết đến qua việc thường xuyên viếng thăm Đền Yasukuni, một ngôi đền vẫn gây tranh cãi vì là nơi nơi thờ phụng những tội phạm chiến tranh bị kết án cùng với 2,5 triệu người chết trong chiến tranh. Yasukuni vẫn bị các quốc gia châu Á khác coi là biểu tượng cho quá khứ quân phiệt của Nhật Bản.

Tuy nhiên, bà đã tỏ ra mềm mỏng hơn trong chiến dịch tranh cử chủ tịch đảng cầm quyền gần đây, trái ngược hoàn toàn với cuộc bỏ phiếu năm 2024, khi bà hứa sẽ đến thăm Yasukuni với tư cách thủ tướng.

Takaichi coi Margaret Thatcher, thủ tướng Anh những năm 1980, là hình mẫu chính trị của bà. Nhưng mặc dù việc bà đắc cử chủ tịch đảng LDP thể hiện « một bước tiến về sự tham gia của phụ nữ vào chính trị », theo Sadafumi Kawato, giáo sư danh dự tại Đại học Tokyo, Takaichi có vẻ không có ý định thách thức các chuẩn mực gia trưởng.

Quan điểm của tân lãnh đạo đảng LDP về giới còn rất bảo thủ, đặc biệt là bà phản đối việc sửa đổi một đạo luật có từ thế kỷ 19, yêu cầu các cặp vợ chồng phải có cùng họ, thường là họ của người đàn ông. Tuy nhiên, trong một bài phát biểu khi vận động tranh cử, bà Takaichi đã hứa sẽ nâng tỷ lệ đại diện của phụ nữ trong nội các lên mức « tương đương với các nước Bắc Âu ». Hiện vẫn có rất ít phụ nữ trong chính trường Nhật Bản và trong các hội đồng quản trị doanh nghiệp : Quốc gia quần đảo này xếp hạng 118/146 trong Báo cáo Bình đẳng Giới năm 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới.

Chính trị Nhật Bản : Công luận thờ ơ

Sự kiện lần đầu tiên Nhật Bản sẽ do một nữ thủ tướng lãnh đạo diễn ra trong bối cảnh công luận thờ ơ với đời sống  chính trị như phóng sự của thông tín viên Bruno Duval từ Tokyo cho thấy :

« Theo các thăm dò, gần 8 trong số 10 người Nhật Bản được hỏi tỏ ra nghi ngờ rằng với một lãnh đạo mới, thì đảng cầm quyền sẽ có đổi mới và đất nước có thể sẽ được điều hành tốt hơn. Tương tự, trên các nẻo phố ở thủ đô Tokyo, những người qua đường này không chút ảo tưởng.

Người đàn ông thứ nhất cho rằng, “trong mọi trường hợp, người này hay người khác có được bầu làm chủ tịch đảng LDP, sẽ chẳng có gì thay đổi trong hàng ngũ lãnh đạo“. Người thứ hai, một phụ nữ, chán nản nói, điều họ cần có lẽ là một thủ tướng có thể mang lại cho họ chút hy vọng, nhưng rủi thay, theo bà, “chẳng có gì cho thấy điều đó sẽ diễn ra“.

Còn theo một người đàn ông khác, thủ tướng mới sẽ đứng đầu một liên minh cầm quyền chiếm thiểu số ở Quốc Hội, và do vậy, “ông sẽ không thể rộng đường hành động. Tương lại dự báo sẽ ảm đạm“. Cuối cùng, người thứ tư, là một phụ nữ, lên án đảng cầm quyền vơ vét tiền trong khi người dân phải chật vật kiếm sống. Theo bà, “họ nên quan tâm nhiều hơn đến cuộc sống của thường dân.“

Đây là cuộc bầu chọn chủ tịch đảng Tự do – Dân chủ lần thứ tư trong vòng 5 năm. Ba người tiền nhiệm của thủ tướng tương lai đã không giải quyết được những vấn đề mà công luận quan tama nhiều nhất : Lạm phát tăng vọt, tiền lương tăng chậm hơn chi phí sinh hoạt, tỷ lệ sinh nở ngày càng tồi tệ và việc sống chung được cho là khó khăn với dân nhập cư và khách du lịch chưa bao giờ đông như hiện nay.

Kết quả là, bị thất vọng, ngày càng có nhiều cử tri Nhật Bản quay lưng lại với các chính đảng truyền thống để ủng hộ các đảng nhỏ cực hữu Tâm trạng chán nản, ngày càng có nhiều cử tri xa rờ và mang tư tưởng chủ nghĩa dân túy. »