Thái Hạo

Theo Tiengdan

Sổ liên lạc điện tử là các ứng dụng hiện đại thay thế cho sổ truyền thống, với tiện ích là cung cấp, cập nhật thông tin học sinh từ nhà trường đến phụ huynh. Nhiều năm nay các trường học trên cả nước đã áp dụng công cụ liên lạc này. Phụ huynh phải trả phí theo tháng hoặc năm, tùy địa phương và nhà cung cấp, mức tiền sẽ dao động từ dăm chục ngàn đến vài trăm ngàn/năm.

Loại sổ này hiện đang được cung cấp bởi nhiều công ty viễn thông khác nhau, các loại app trên thị trường khá đa dạng. Tuy không bắt buộc nhưng hầu hết học sinh đều phải sử dụng.

Sổ này tuy có những tiện ích nhất định, nhưng hạn chế cũng không phải là ít. Ví dụ, chỉ liên lạc một chiều, phụ huynh chỉ nhận thông tin từ nhà trường mà không thể phản hồi, không thể trao đổi trực tiếp; thông tin nghèo nàn, nội dung thông báo trên sổ liên lạc điện tử thường rất sơ sài, chỉ như điểm danh hoặc vài tin nhắn không thiết thực; gây phiền toái khi nhận thông báo liên tục, nếu có nhiều con đang học ở nhiều lớp nhiều trường khác nhau có thể nhận được hàng trăm thông báo liên tục trong ngày từ các nơi khác nhau, làm phiền và khó chịu; một số ứng dụng thường xuyên gặp lỗi đăng nhập, lỗi ứng dụng hoặc làm mất các dữ liệu quan trọng của năm học cũ sau khi cập nhật phần mềm; rủi ro bảo mật, phụ huynh có thể nhận được các cuộc gọi mời chào mua sản phẩm, dịch vụ không liên quan dựa trên thông tin cá nhân thu thập từ sổ liên lạc điện tử, v.v..

Chính vì thế, dù vẫn [phải] đăng ký sổ liên lạc điện tử nhưng cả giáo viên và phụ huynh đều sử dụng Zalo để liên lạc thông qua kênh cá nhân hoặc các nhóm, sổ liên lạc điện tử trở thành một thứ thủ tục “thông quan”.

Nhân đây, việc rất nhiều giáo viên hiện nay đang vô tư sử dụng các nhóm Zalo tập thể để hàng ngày gửi các tin nhắn công khai về từng lỗi vi phạm lắt nhắt và điểm số của mỗi học sinh, kèm theo nhận xét, phê bình, trách phạt…, là vi phạm quy định của ngành và phản giáo dục. Nó không khác bao nhiêu so với một hình thức đấu tố học trò, sẽ làm các em và gia đình bị tổn thương, ảnh hưởng tâm lý, méo mó nhân cách… Việc này cần phải thay đổi, không thể tiếp tục. Zalo và các app nhắn tin tập thể chỉ nên dùng để thông tin, trao đổi về công việc, còn điểm số và lỗi của học trò phải trao đổi riêng với phụ huynh, vì đó là thông tin cá nhân, thuộc về quyền riêng tư.

Trở lại với sổ liên lạc điện tử, cơ bản là phụ huynh/học sinh không dùng nhưng vẫn phải mua. Nếu trung bình 100k/học sinh/năm, với 20/23 triệu học sinh đăng ký, thì mỗi năm cái sổ vô ích này lấy đi của các gia đình người học khoảng 2.000.000.000.000 (2 nghìn tỉ đồng), một con số không lồ.

Vì sao vô ích/không phát huy tác dụng như thế mà các nhà trường vẫn ép hoặc thông báo một cách nhập nhèm để học sinh phải mua? Theo một bài “tiết lộ” trên báo Lao Động, hoa hồng mà nhà trường nhận được từ các nhà cung cấp sổ liên lạc điện tử là 30%. Vâng, với món hời này, nói như Karl Marx, có treo cổ lên họ cũng vẫn làm!

Nhìn rộng ra, với tình trạng loạn thu loạn chi như hiện tại, nếu mỗi năm một học sinh chỉ mất khoảng một triệu đồng tiền lãng phí như đối với cái sổ liên lạc điện tử kia, thì với 23 triệu học sinh cả nước, mỗi năm xã hội mất trắng 23.000.000.000.000 (23 nghìn tỉ đồng).

Theo thống kê mới nhất vừa được công bố trên báo chí, cơn bão số 10 (Bualoi) với sức tàn phá kinh hoàng của nó đã gây thiệt hại hơn 12 nghìn tỉ đồng. Nghĩa là nếu con số lãng phí (do thu và chi tiền trái pháp luật trong giáo dục) được ước lượng tương đối sát như đã nêu trên, thì mỗi năm Việt Nam phải hứng chịu hậu quả từ loạn thu loạn chi trong giáo dục tương đương với hai cơn bão Bualoi. Số tiền này, nếu được quản lý và sử dụng tốt, sẽ giúp hàng triệu người thoát nghèo/làm giàu, đầu tư biết bao nhiêu công trình công ích, giải quyết biết bao nhiêu công ăn việc làm…

Đấy là mới chỉ tính lãng phí riêng trong giáo dục và chỉ ở mỗi việc thu chi tiền trái quy định từ phụ huynh, nếu nhìn rộng hơn nữa ra các mảng khác và ngành khác, mỗi năm chúng ta đang lãng phí bao nhiêu tiền (vốn là máu của quốc gia)? Kiếm tiền có khi còn không quan trọng bằng cách dùng tiền, nhà nghèo mà cứ tiêu hoang thì biết đến khi nào mới “thoát nghèo”? Nếu không quản lý chặt và đầu tư đúng nơi đúng chỗ, đất nước khó mà “vươn mình”.

Để cho những cái “phi lí đùng đùng” như sổ liên lạc điện tử thao túng và lừng lững tồn tại trong các nhà trường, trách nhiệm quản lý nhà nước phải được chỉ rõ. Hơn thế, để tình trạng loạn thu loạn chi diễn ra suốt nhiều năm, không những gây khó khăn cho người dân, gây thất thoát nguồn lực xã hội, mà nguy hại vô cùng là làm băng hoại môi trường giáo dục.

Cần một cuộc rà soát, đánh giá lại một cách tổng thể những tồn tại trong giáo dục, và từ đó phải có những quyết sách mạnh mẽ làm trong sạch, lành mạnh và lập lại nề nếp; không thể để đồng tiền mồ hôi của dân chảy vào túi cá nhân hoặc nhóm lợi ích, càng không thể để tương lai nền giáo dục bị tàn phá chỉ bởi sự thiếu trách nhiệm trong quản lý. Trước khi có thể hành động một cách toàn diện, thì trước mắt cần ngăn chặn nạn loạn thu, cấm mọi khoản thu trái quy định, trái nguyên tắc và xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm pháp luật.