Thanh Phương

Theo RFI

Đêm thứ Ba sang thứ Tư 10/09/2025, vào lúc Nga dùng đến 450 drone tấn công các thành phố ở miền tây Ukraina, Ba Lan đã ghi nhận 19 drone xâm nhập không phận quốc gia, buộc Liên Minh Bắc Đại Tây Dương  NATO phải có hành động can thiệp chưa từng có. Từ khi Nga xâm lược Ukraina vào tháng 2/2022, đây là một trong những vụ vi phạm nghiêm trọng không phận của một thành viên NATO bởi những drone nghi là của Nga. Đây cũng là một trong những thách đố lớn nhất đối với khối này. 

Đối với lãnh đạo ngoại giao Liên Hiệp Châu Âu Kaja Kallas, tổng thống Nga Vladimir Putin muốn “trắc nghiệm để thực sự biết ông có thể đi xa đến đâu”. 

Quân đội Ba Lan, với sự hỗ trợ của các đồng minh Hà Lan, Ý và Đức, sử dụng các phương tiện NATO, đúng là đã có phản ứng nhanh chóng và đã triệt hạ 4 trong số 19 drone nói trên. Theo một phát ngôn viên của Liên minh, đây là “lần đầu tiên” những máy bay này được triển khai để chống lại mối đe dọa trên không phận NATO.

Thế nhưng, theo nhận định của nhật báo Pháp Le Monde, việc huy động các phương tiện không quân đáng kể, bao gồm chiến đấu cơ, máy bay radar AWACS và máy bay tiếp nhiên liệu, để đối phó với loạt tấn công mới nhất đã phơi bày sự yếu kém rõ ràng về năng lực của các đồng minh trước nguy cơ này. Quyết định của tổng thống Pháp Emmanuel Macron điều ba chiến đấu cơ Rafale đến Ba Lan khó có thể thay đổi tình hình, cũng như việc Cộng hòa Séc và Hà Lan cung cấp ba trực thăng và các khẩu đội phòng không Patriot mới.

Tờ Le Monde cho biết, đến nay, hệ thống phòng thủ địa đối không của các thành viên châu Âu của NATO luôn được tổ chức thành ba lớp, với khả năng phát hiện, nhận dạng và đánh chặn được điều chỉnh để phù hợp với các loại đe dọa khác nhau. Chống lại tên lửa đạn đạo tầm rất xa, hệ thống phòng thủ của châu Âu chủ yếu dựa vào “lá chắn” Aegis Ashore của Mỹ, bao gồm hai cơ sở ở Rumani và Ba Lan. Hệ thống phòng thủ địa đối không tầm trung và tầm xa chủ yếu dựa vào hệ thống Patriot mà nhiều quốc gia đã có, hoặc hệ thống tương đương do Pháp và Ý phát triển, đó là SAMP/T. Các quốc gia khác thì sử dụng hệ thống Nasam, do Na Uy và Mỹ phát triển, đặc biệt hiện được dùng để bảo vệ thủ đô Washington.

Để đánh chặn các mục tiêu trên không ở tầm ngắn, vài cây số, kho vũ khí của phương Tây tương đối phong phú, với một loạt các hệ thống địa đối không hạng nhẹ có thể được đặt trên vai, đặt trên mặt đất, hoặc gắn trên xe. Tuy nhiên, hiện giờ các vũ khí này không tạo thành một “bong bóng” phòng thủ vững chắc dọc theo tất cả các biên giới NATO. Mặc dù Đức đã khởi động một sáng kiến ​​lớn mang tên “Skyshield” vào cuối năm 2022, nhằm mục đích cùng mua sắm loại thiết bị cực kỳ đắt đỏ này, nhưng hệ thống chủ yếu được thiết kế để phòng thủ tên lửa, chứ không phải để đánh chặn các  drone.

Các nước đồng minh NATO hiện giờ buộc phải dựa vào chiến đấu cơ mang tên lửa để chống drone như ở Ba Lan vừa qua, nhưng làm   như thế thì sẽ rất tốn kém, không thể chống drone một cách lâu dài được.  Các quốc gia ở sườn phía đông của Liên minh đang vận động thành lập một “bức tường drone” để bảo vệ biên giới của họ. Hôm thứ Tư vừa qua, chủ tịch Ủy Ban Châu Âu Ursula von der Leyen đã cam kết tài trợ cho dự án này.

Cho đến nay, mặc dù đã tuyên bố ý định tăng cường sự hiện diện quân sự ở sườn phía tây, dọc theo biên giới với các quốc gia Baltic và Ba Lan, Matxcơva  vẫn chưa thực sự bắt đầu hành động theo hướng này. Phần lớn quân đội của họ hiện vẫn được huy động cho mặt trận Ukraina. Tuy nhiên, vào tháng 5, Nga đã xây dựng một căn cứ quân sự mới gần Phần Lan và điều này có thể làm suy yếu hệ thống phòng thủ mà các nước đồng minh đã thiết lập ở vùng Biển Baltic và Bắc Cực.