Liên minh vì Dân chủ cho Việt Nam

Theo VNTB

Thông điệp quan trọng nhất là: sự im lặng sẽ chỉ nuôi dưỡng bạo quyền. Ngược lại, tiếng nói đoàn kết của chúng ta – từ trong nước, hải ngoại, đến cộng đồng quốc tế – sẽ là sức mạnh để thay đổi chế độ.

Chúng tôi xin giới thiệu và tóm lược những điểm chính trong Báo Cáo Nhân Quyền Việt Nam 2024 (1) do Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ vừa công bố, liên quan đến tình trạng nhân quyền tại Việt Nam. Đây là một tài liệu quan trọng, vì nó không chỉ phản ánh thực trạng nhân quyền ở Việt Nam, mà còn cho thấy mức độ đàn áp có hệ thống mà chế độ cộng sản áp đặt lên người dân, từ trong nước ra đến cộng đồng hải ngoại.

1. Khái Quát Chung

Bản phúc trình khẳng định rằng tình hình nhân quyền tại Việt Nam trong năm qua không có cải thiện đáng kể. Những vi phạm trầm trọng tiếp tục xảy ra:

* Giết người phi pháp và tử vong bất minh trong trại giam.

* Tra tấn, nhục hình, và ép buộc thú tội.

* Bắt giữ và giam cầm tùy tiện, nhiều khi kéo dài nhiều năm không xét xử.

* Hạn chế một cách nghiêm trọng các quyền căn bản: tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tôn giáo, và quyền lập hội của công nhân.

* Đặc biệt, đàn áp xuyên quốc gia: cưỡng bức hồi hương người tị nạn, sách nhiễu cộng đồng người Việt tị nạn.

Bản báo cáo cũng nêu rằng, tuy đôi khi có giải quyết một số vụ, đa số công an và cán bộ vi phạm vẫn không bị trừng phạt. Tình trạng bất khả chế tài – vi phạm mà không bị xét xử – đã trở thành một “bình thường mới” tại Việt Nam.

2. Quyền Sống và An Toàn Cá Nhân

* Giết người ngoài thủ tục tư pháp: Báo cáo ghi nhận ít nhất hai cái chết khả nghi trong trại giam. Trường hợp ông Vũ Minh Đức tại Đồng Nai là điển hình: ông bị thẩm vấn với cáo buộc “gây rối trật tự công cộng”, sau đó ngất xỉu và tử vong với nhiều thương tích trên thân thể. Dù có bắt giữ một điều tra viên, nhưng hầu hết trường hợp tương tự thường bị xử lý chiếu lệ.

* Cưỡng bức trong chính sách dân số: Chính sách “kế hoạch hóa gia đình” vẫn được áp dụng, với các hình thức kỷ luật.

3. Quyền Tự Do Căn Bản

* Tự do báo chí và ngôn luận: Nhà cầm quyền tiếp tục sử dụng các điều khoản mơ hồ về an ninh quốc gia để đàn áp. Những tội danh như “tuyên truyền chống Nhà nước” hay “lợi dụng quyền tự do dân chủ” bị dùng để bỏ tù người viết báo, blogger, và cả giáo viên.

* Ví dụ: tháng 4 năm 2024, thầy giáo Dương Tuấn Ngọc bị kết án 7 năm tù và 3 năm quản chế vì đăng bài viết chỉ trích nhà cầm quyền trên mạng xã hội.

* Báo chí trong nước chịu kiểm duyệt chặt chẽ, mọi thông tin đều phải qua Ban Tuyên giáo Trung ương.

* Quyền lao động: Việt Nam chưa cho phép công đoàn độc lập. Mọi tổ chức công nhân đều phải trực thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, do Đảng Cộng sản điều khiển. Đình công hợp pháp hầu như không xảy ra. Người lao động, đặc biệt trong ngành may mặc và giày dép, thường phải làm thêm giờ vượt mức luật định.

4. Giam Giữ Tùy Tiện và Đàn Áp

* Giam giữ kéo dài: Luật cho phép tạm giam tới 23 tháng trong “tội nghiêm trọng,” nhưng trên thực tế, công an thường vượt quá thời hạn mà không bị chế tài.

* Ông Y Thinh Nie, một chức sắc tôn giáo người Thượng, bị giam hai tháng không truy tố.

* Ông Nguyễn Duy Hương bị bắt từ 2021 đến nay vẫn chưa được xét xử, vượt xa thời hạn luật định.

* Các nhà hoạt động và tổ chức xã hội dân sự thường bị giam giữ tại nhà, trên xe, hoặc trong trụ sở công an như một biện pháp khủng bố tinh thần.

5. Tra Tấn và Đối Xử Tàn Bạo

* Nhiều tù nhân chính trị tố cáo bị công an đánh đập để ép cung. Một số bị đưa đi giám định tâm thần hay giam giữ trong bệnh viện như một hình thức trừng phạt.

* Điển hình: bà Nguyễn Thúy Hạnh bị cưỡng bức điều trị tại Viện Pháp Y Tâm Thần Trung Ương gần một năm. Trước đó, bà đã bị giam từ 2021. Đến tháng 10, bà chỉ được tạm tha do bệnh tình nguy kịch.

* Dù có vài trường hợp công an bị xử, như vụ Võ Thành Đạt ở Sài Gòn bị kết án 13 năm tù vì tra tấn gây chết người, nhưng nhìn chung, hệ thống cầm quyền vẫn bảo vệ công an khỏi mọi trách nhiệm.

6. Quyền Trẻ Em

* Lao động trẻ em: Hơn một triệu trẻ từ 15–17 tuổi đang phải đi làm, nhiều em trên 40 giờ/tuần và trong điều kiện nguy hiểm. Có trẻ chỉ mới 5 tuổi đã đi làm. Gần 49% trẻ em lao động không được đến trường.

* Tảo hôn: Đặc biệt phổ biến trong cộng đồng dân tộc thiểu số. Tỷ lệ tảo hôn lên tới 51% trong người H’Mông. Nguyên nhân chủ yếu: nghèo đói, thiếu giáo dục, và phong tục tập quán.

7. Người Tị Nạn và Đàn Áp Ngoài Biên Giới

* Việt Nam không có hệ thống cấp quy chế tị nạn, dù có hợp tác giới hạn với UNHCR.

* Nhà cầm quyền tiến hành đàn áp xuyên quốc gia:

* Trường hợp nổi bật: blogger Đường Văn Thái, được UNHCR công nhận là người tị nạn, bị mật vụ Việt Nam bắt cóc từ Bangkok về nước, và bị kết án 12 năm tù.

* Công an Việt Nam còn đến tận Thái Lan, cùng cảnh sát Thái, để đe dọa cộng đồng người Thượng tị nạn, ép buộc họ hồi hương với lời hứa “khoan hồng” đi kèm những lời đe dọa sẽ bắt giữ nếu từ chối.

8. Ý Nghĩa và Tác Động Quốc Tế

Bản báo cáo cho thấy:

* Nhân quyền tại Việt Nam không chỉ là vấn đề nội bộ, mà còn là một cuộc khủng hoảng mang tính toàn cầu. Khi nhà cầm quyền sẵn sàng bắt cóc người tị nạn ở nước ngoài, thì đó là thách thức đối với luật pháp quốc tế, an ninh khu vực, và cộng đồng quốc tế.

* Tình trạng này đòi hỏi sự quan tâm mạnh mẽ hơn của quốc tế, cũng như sự đoàn kết của cộng đồng người Việt tự do ở hải ngoại.

Kết Luận

Báo Cáo Nhân Quyền Việt Nam 2024 đã ghi nhận một bức tranh đen tối: từ nhà tù đến đường phố, từ nông thôn đến cộng đồng lưu vong, quyền con người tại Việt Nam vẫn bị chà đạp một cách có hệ thống.

Thông điệp quan trọng nhất là: sự im lặng sẽ chỉ nuôi dưỡng bạo quyền. Ngược lại, tiếng nói đoàn kết của chúng ta – từ trong nước, hải ngoại, đến cộng đồng quốc tế – sẽ là sức mạnh để thay đổi chế độ.

___________________

Tham khảo:

https://www.state.gov/reports/2024-country-reports-on-human-rights-practices/vietnam