TS Phạm Đình Bá

Theo VNTB

Ông Tô Lâm là người quyết liệt, làm việc nhanh, nhưng tư duy và phương pháp lãnh đạo nghiêng về kiểm soát và trật tự xã hội khiến chương trình cải cách “kỷ nguyên vươn mình” khó đạt được những thành tựu như mong muốn nếu thiếu cải cách về tự do, minh bạch và sáng tạo.

Khi một người có ước mơ to mà khả năng không đủ thì tư vấn người ấy thế nào cho lịch sự?

Đầu tiên, hãy lắng nghe trọn vẹn chia sẻ về ước mơ của người ấy, ghi nhận niềm tin và khát vọng của người ấy với thái độ chân thành. Nếu khoảng cách giữa ước mơ và sức người là quá lớn, cách động viện thiết thực có lẽ là chúc người ấy may mắn.

Ước mơ: Tổng Bí thư Tô Lâm với khẩu hiệu “kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” đặt ra một tầm nhìn lớn cho tương lai Việt Nam trên ba chặng đường: ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

Ngắn hạn, ông nhấn mạnh việc tái cấu trúc bộ máy hành chính, sáp nhập tỉnh, xây dựng chính quyền hai cấp để tinh gọn tổ chức, nâng cao hiệu quả quản lý, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Mục tiêu cụ thể là thu nhập bình quân đầu người đạt mức 5.000 USD trong nhiệm kỳ này, đồng thời giải quyết các tồn đọng liên quan đến dự án quốc gia, doanh nghiệp nhà nước và đẩy mạnh cải cách, phòng chống lãng phí.

Trung hạn, Tô Lâm xác định đến năm 2030, Việt Nam phải trở thành nước đang phát triển có nền công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Ông thúc đẩy các đột phá về thể chế, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, huy động tối đa mọi nguồn lực trong dân và ngoài nước, phát triển khoa học–công nghệ, chuyển đổi số và xanh hóa nền kinh tế, nâng cao chất lượng giáo dục, gắn kết lực lượng sản xuất mới với hoàn thiện quan hệ sản xuất.

Dài hạn, ông đặt mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam phải trở thành quốc gia xã hội chủ nghĩa phát triển, sánh vai với các cường quốc năm châu, có thu nhập cao tối thiểu 20.000 USD/người, xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, văn minh. Ý chí và khát vọng lớn được khơi dậy để mỗi người dân nhận thức rõ trách nhiệm, chung tay xây dựng đất nước tự chủ, tự cường, giữ gìn bản sắc văn hóa, hội nhập sâu rộng và đóng góp tích cực vào hòa bình, văn minh toàn cầu.

Tô Lâm nhấn mạnh mọi chính sách phải lấy cuộc sống ấm no, hạnh phúc của người dân làm trung tâm, giảm khoảng cách giàu nghèo, cải thiện an sinh xã hội, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau. Đó là sự phát triển toàn diện: vật chất, tinh thần, văn hóa, bản sắc dân tộc và hội nhập quốc tế—xây nền cho “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” trong thế kỷ 21.

Khả năng: Hai mươi năm qua, ông Tô Lâm đi lên từ ngành công an, trở thành người đứng đầu lực lượng an ninh quyền lực nhất nước. Ông quen thuộc với phòng chống tội phạm, duy trì trật tự hơn là kinh tế thị trường hay cải cách doanh nghiệp.

Khi lên làm Tổng Bí thư, ông đưa ra hàng loạt thay đổi cực nhanh: sáp nhập tỉnh, cắt giảm bộ máy, loại bỏ nhiều chức danh, đẩy mạnh chiến dịch chống tham nhũng. Tốc độ cải tổ chưa từng có nhưng khiến cả hệ thống phải chạy theo lệnh cấp trên.

Câu chuyện những tháng qua đã cho thấy, dưới thời ông Tô Lâm, Việt Nam đang trải qua một cuộc cải cách hành chính quy mô lớn với tốc độ chưa từng có, nhưng lại thiếu vắng sự giám sát độc lập và tranh biện cởi mở cần thiết để đảm bảo quyền lợi của người dân, đa dạng tiếng nói các vùng miền và kiểm soát quyền lực hiệu quả.

Nhiều chuyên gia quốc tế ví ông như người lãnh đạo kiểu “cảnh sát nhà nước”—chú trọng kiểm soát xã hội, đàn áp bất đồng, thay vì thúc đẩy tự do sáng tạo và minh bạch. Họ lo ngại Việt Nam sẽ thành nơi mà quyền lực tập trung vào tay một người hoặc một nhóm nhỏ.

Dù ông nhấn mạnh muốn phát triển tư nhân, đổi mới, vươn lên thành quốc gia hiện đại, thì các chính sách kiểm soát thông tin, kiểm duyệt mạng xã hội, giám sát chặt chẽ lại đi ngược lại tinh thần đổi mới và sáng tạo.

Rất nhiều ý kiến độc lập cho rằng, nếu Việt Nam chỉ cải tổ về mặt hành chính mà thiếu tự do tư tưởng, không trao quyền cho người dân, địa phương và doanh nghiệp thì sẽ chỉ đạt thành công ngắn hạn, nhưng khó tạo ra một tương lai thực sự vươn mình mạnh mẽ.

Tóm lại, ông Tô Lâm là người quyết liệt, làm việc nhanh, nhưng tư duy và phương pháp lãnh đạo nghiêng về kiểm soát và trật tự xã hội khiến chương trình cải cách “kỷ nguyên vươn mình” khó đạt được những thành tựu như mong muốn nếu thiếu cải cách về tự do, minh bạch và sáng tạo.