BSPOS – Đề Án Dân Quyền Việt Nam
Theo Machsong
Việt Nam vi phạm cam kết quốc tế về chống buôn người
Năm 1982, nhà nước Việt Nam ký Công Ước Quốc Tế về các Quyền Dân Sự và Chính Trị (International Covenant on Civil and Political Rights, ICCPR), trong đó Điều 8 bảo đảm quyền không bị buôn bán làm nô lệ. Năm 2011, nhà nươc Việt Nam ký Nghị Định Thư về Ngăn Ngừa, Phòng Chống và Trừng Trị Việc Buôn Bán Người gọi tắt là Nghị Định Thư Palermo (xem: https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Linh-vuc-khac/Nghi-dinh-thu-ngan-ngua-phong-chong-trung-tri-buon-ban-nguoi-dac-biet-la-phu-nu-tre-em-183145.aspx).
Theo nguyên tắc “pacta sunt servanda” (cam kết thì phải thực thi) trong luật quốc tế về hiệp ước và công ước, nhà nước Việt Nam phải thực thi đúng và đủ mọi cam kết. Tuy nhiên, sau cuộc rà soát ngày 7 và 8 tháng 7 vừa qua, Uỷ Ban Nhân Quyền LHQ kết luận rằng:
“34. Tuy nhiên, Uỷ Ban vẫn quan ngại về tình trạng buôn bán người và lao động cưỡng bức vẫn tiếp diễn, đặc biệt là thông qua chương trình xuất khẩu lao động do Nhà nước quản lý. Uỷ Ban cũng quan ngại rằng luật pháp hiện hành đặt ra gánh nặng chứng minh cao hơn trong các trường hợp buôn bán trẻ em từ 16 đến 17 tuổi (điều 2, 7, 8 và 26).
“35. Quốc gia thành viên cần thực hiện mọi biện pháp cần thiết để ngăn ngừa, chống lại và trừng phạt hiệu quả nạn buôn bán người và lao động cưỡng bức, bao gồm việc đảm bảo khuôn khổ pháp lý liên quan phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế, và tăng cường nỗ lực cung cấp cho tất cả nạn nhân các biện pháp khắc phục hiệu quả, bao gồm bảo vệ, phục hồi chức năng và bồi thường.”
Nghĩa là, nhà nước Việt Nam đã không thực thi các điều cam kết. Không những thế, họ còn đe doạ các nạn nhân tố giác sự vi phạm và đòi công lý. Gần đây, một số công an viên còn cáo buộc tổ chức IOM (International Organization for Migration) là “tổ chức lừa đảo” vì đã trợ giúp một số nạn nhân buôn người sau khi được giải cứu và hồi hương về Việt Nam. Có lẽ các công an viên này không biết rằng IOM là tổ chức liên chính phủ mà Việt Nam đã tham gia từ năm 2007 như là quốc gia thành viên thứ 122.
Đây là thông tin được bốn vị Công An Tỉnh Tây Ninh nói tại Uỷ Ban Xã Mỹ Yên, Tỉnh Tây Ninh vào ngày 3 tháng 8 năm 2025 vừa qua trong một cuộc gặp gỡ với một nạn nhân buôn người.
Cuộc gặp gỡ này diễn ra trong bối cảnh nạn nhân buôn người đã gửi 51 lượt đơn thư kêu cứu và tố giác tội phạm tới nhiều đời Chủ Tịch Nước, Bộ Trưởng Bộ Công An, các cơ quan điều tra thuộc Bộ Công An, Công An Thành Phố Hà Nội và Công An Thành Phố Hồ Chí Minh, Bộ Ngoại Giao, Bộ Lao Động Thương Binh Xã Hội. Tuy nhiên, không một cơ quan và cá nhân nào giải quyết yêu cầu hợp pháp của cô nạn nhân này. Tất cả đều im lặng hoặc là chuyển đơn lòng vòng. Trong khi đó thì vào ngày 7 và 8 tháng 7 vừa qua tại Geneva, Thuỵ Sĩ trong khuôn khổ phiên họp rà soát Việt Nam về việc thực thi ICCPR, các vị đại diện cho chính quyền Việt Nam đã trả lời chất vấn các chuyên gia nhân quyền Liên Hiệp Quốc rằng ở Việt Nam có đủ luật để xử lý tội phạm buôn người và có đủ luật để bảo vệ giúp đỡ nạn nhân buôn người.
Trở lại với cuộc gặp gỡ của bốn vị thuộc Công An Tỉnh Tây Ninh với nạn nhân buôn người. Bốn vị này đã lý giải rằng đơn tố giác tội phạm của cô không được giải quyết bởi cô đã bỏ trốn khỏi nơi cô đã bị các chủ nô cưỡng hiếp và bóc lột sức lao động”. Theo bốn vị này giải thích “lẽ ra em (nạn nhân) cần phải ở lại đó cho đủ hai năm như hợp đồng xuất khẩu lao động đã ký với công ty xuất khẩu lao động”. Lý luận này hoàn toàn sai với cam kết quốc tế vì nhà nước Việt Nam có nghĩa vụ phải chấm dứt ngay tình trạng buôn bán người từ giây phút phát hiện.
Nạn nhân đặt câu hỏi: tại sao bốn năm trôi qua, không chỉ các cơ quan chức năng không xử lý đơn tố giác tội phạm, mà cả các yêu cầu trợ giúp tái hòa nhập cộng đồng của cô cũng không được giải quyết? Bốn vị Công an Tỉnh Tây Ninh nói trên không trả lời trực tiếp, mà lại giải thích rằng trong hoàn cảnh của cô, bất kỳ ai giúp đỡ cũng đều có mục đích xấu: lợi dụng, lừa gạt, trục lợi.Theo họ, IOM (viết tắt tiếng Anh của International Organization for Migration – Tổ chức Di dân Quốc Tế) cũng không ngoại lệ — bởi IOM làm gì có tiền. Tiền họ giúp đỡ cô chính là tiền họ dùng hoàn cảnh của cô để kêu gọi các chính phủ, các tổ chức và các cá nhân mà thôi.
Trong một động thái khác, ba đơn thư kêu cứu và tố giác tội phạm lần thứ 13 của nạn nhân đã được gửi tới Chủ Tịch Nước, Thủ Tướng Chính Phủ và Bộ Trưởng Bộ Công An trong cùng thời gian chính quyền Việt Nam đang tham gia cuộc rà soát với các chuyên gia nhân quyền Liên Hiệp Quốc tại Geneva, Thuỵ Sĩ như vừa dẫn ở trên. Cho đến nay, cả ba ngài quan chức này vẫn im lặng tiếp tục không trả lời nạn nhân. Trong khi đó, Thanh Tra Bộ Công An cho biết họ đã nhận được thư của nạn nhân gửi cho cá nhân Bộ Trưởng Bộ Công An. Sau khi xem xét, họ đã chuyển đơn này tới cho Cục Trưởng Cục Cảnh Sát Hình Sự Bộ Công An. Vị quan chức này cũng đã xem xét và lại chuyển tiếp đơn tới cho Giám Đốc Công An Thành Phố Hà Nội.
Có hai lưu ý cần quan tâm đó là:
Thứ nhất, trong cả hai phiếu báo chuyển này đều rập khuôn một thông tin cho biết họ sẽ không trả lời lần thứ hai cho nạn nhân bất luận người nhận được có chịu xử lý đơn hay sẽ chây ỳ.
Thứ hai, trong những lần xử lý đơn trước đây, các cơ quan này đã chuyển đơn tới Công An Thành Phố Hồ Chí Minh trong khi đối tượng buôn người có trụ sở và đã gây án tại địa bàn Thành Phố Hà Nội. Điều gì khiến những cơ quan chức năng cấp bộ lại đưa ra các quyết định tiền hậu bất nhất như vậy?
Nếu thực thi đúng và đủ Điều 8 của ICCPR và Nghị Định Thư Palermo, nhà nước Việt Nam đã phải công nhận nạn nhân kể trên là nạn nhân buôn người, phải truy tố thủ phạm và bắt bồi thường cho nạn nhân, và phải phối hợp với IOM để cung cấp sự bảo vệ và trợ giúp nạn nhân về tái hội nhập. Họ đã không thực thi nghĩa vụ theo luật quốc tế mà còn cáo buộc IOM là tổ chức lừa đảo. Thái độ và hành vi này của họ do đó mang tính cách phản động nghiêm trọng.
BPSOS vẫn đang theo dõi sát từng động thái của chính quyền Việt Nam đối xử với nạn nhân buôn người này nói riêng và với mọi nạn nhân buôn người khác để tiếp tục cập nhật cho các định chế của Liên Hiệp Quốc biết. Với phát ngôn của bốn vị thuộc Công An Tỉnh Tây Ninh nói trên, BPSOS sẽ báo để IOM biết. Chúng tôi tạm thời chưa công bố danh tính và chưa thiết lập hồ sơ chế tài quốc tế với bốn người này để cho họ có cơ hội sửa sai với nạn nhân buôn người mà họ mới tiếp xúc.
Bài liên quan:
TinHoaThinhĐon 