Phạm Lê Đoan

Theo VNTB

Là hình thức “mua sắm” bình dân, vô cùng quen thuộc không chỉ của các bà nội trợ mà còn của cánh đàn ông, chợ truyền thống vừa mang trên mình giá trị văn hoá vừa đem đến sự tiện dụng cho người tiêu dùng. Song, thời gian gần đây, dường như, sức mua có phần kém hẳn.

Hiện đại về hình thức, tiểu thương có theo kịp?

Hàng loạt sạp hàng ở các chợ truyền thống đóng cửa, bỏ hoang hoặc hoạt động cầm chừng đang là vấn đề được Sở Công Thương TPHCM quan tâm. Trước thực trạng này, chính quyền Thành phố đã phối hợp Trường đại học Kinh tế – Luật TP.HCM để xây dựng đề án phát triển hệ thống chợ theo hướng hiện đại, linh hoạt, ứng dụng công nghệ và thích ứng với biến động thị trường.

Mô hình bán hàng trực tuyến (online) tại chợ truyền thống là câu chuyện hoàn toàn không mới, trước đây cũng đã từng áp dụng tại chợ Bến Thành. TPHCM cũng đã từng mời 100 KOL livestream, bán hàng, quảng bá.

Với xu thế phát triển của khoa học công nghệ, có thể thấy, đây có thể là một kênh bán hàng cho nhiều tiểu thương. Tuy nhiên, nếu áp dụng điều này cho người trẻ thì dễ; người trung niên (khoảng 40-50 tuổi) sẽ có ít nhiều khó khăn trong vấn đề sử dụng; còn với những tiểu thương “lớn tuổi”, vào khoảng 60-70 tuổi, dường như là cả một vấn đề. Đặc biệt hơn, cũng có những cụ ông cụ bà bước vào tuổi 80 trở lên, còn sức khoẻ thì vẫn còn mưu sinh, dường như công nghệ bán hàng trực tuyến là một thứ… xa xăm lắm.

Cũng có ý kiến cho rằng, việc siết chặt các vấn đề về hàng giả, hàng nhái rồi thuế, truy xuất nguồn gốc… là nguyên nhân chính dẫn đến vấn đề ế ẩm ở các chợ truyền thống tại TPHCM. Có thể nói, đây cũng là một trong số những lý do. Tuy nhiên, theo ghi nhận, tình hình buôn bán có phần kém sắc hơn, đã “hiện diện” tối thiểu là ở năm 2024.

“Đúng là không thể hiểu nổi, sức mua có phần kém hẳn. Lúc trước, bán nhìn mê dữ lắm, mình nhập hàng ở chợ đầu mối đi Hóc Môn, đi bằng tải nhỏ, bán cũng hết. Có khi đi bằng xe máy, cũng phải đi hai ba chuyến. Còn thời gian gần đây, đi một chuyến nhập hàng bằng xe máy, bán cũng còn dư, kể cả những ngày chay”, bán rau hơn chục năm nay, tiểu thương tên Sáu chia sẻ.

“Năm 2022 hay 2023 thì còn đỡ, đến năm 2024, thật sự quá khó khăn. Có những hôm ngồi không cả buổi, không có ai đến mua. Lượng người mua giảm hẳn thấy rõ, chi phí cho sạp hàng, mặt bằng khó khăn quá nên mình trả mặt bằng, ra đây mưu sinh nghề khác”, từng bán ở chợ Bến Thành, giờ đây chuyển qua buôn bán đồ ăn ở lề đường, bà Hồng Phượng chia sẻ.

Cách thức đúng nhưng chưa đủ

Có thể thấy, cách thức “giải cứu” chợ truyền thống đến từ Sở Công Thương của Thành phố, nếu các tiểu thương được “tập huấn” và “sử dụng nhuần nhuyễn” các công nghệ thì đó cũng là một trong số những “đầu ra” cho hàng hoá. Tuy nhiên, đúng nhưng chưa đủ. Bởi, để thật sự “giải cứu”, cần phải có một sự đồng bộ từ người mua lẫn người bán.

Lấy ví dụ, một người tiêu dùng ra chợ mua sắm, nếu túi tiền họ có phần “rủng rỉnh”, cân đối được nguồn tài chính trong gia đình, họ sẵn sàng chi nhiều hơn cho các món ăn có giá hơi cao. Ngược lại, cuộc sống khó khăn, thắt chặt hơn trong ăn uống, việc mua sắm (kể cả nhu yếu phẩm hằng ngày) cũng sẽ “kiêng khem” hơn. Điều đó dẫn đến sức mua giảm, dù tiểu thương có áp dụng công nghệ.

Nói một cách dễ hiểu, nếu muốn “giải cứu” chợ truyền thống, tăng sức mua, thì túi tiền của người tiêu dùng phải “dày” hơn một tí. Còn với trước tình hình khó khăn về tài chính, nhiều người lâm vào cảnh thất nghiệp, các chi phí sinh hoạt khác (bệnh viện, học tập, điện, nước…) còn nhiều khó khăn, rồi thì lo lắng về mua sắm xe điện… thì việc “thắt lưng buộc bụng” cho ăn uống là câu chuyện quá đỗi dễ hiểu.

“Hiếm ai không muốn người nhà mình được ăn uống đầy đủ, thoải mái về thức ăn và đủ đầy chất dinh dưỡng. Nhưng tình hình cuộc sống quá khó khăn, mua bó rau, cọng hành cũng cần phải tính toán thì làm sao dám thoải mái mua sắm được?”, người tiêu dùng Trần Thị Hạnh chia sẻ.

Áp dụng công nghệ, phương pháp mới hoặc cải thiện chất lượng sạp, hàng hoá, quản lý chợ…, có thể góp phần “giải cứu” chợ truyền thống. Tuy nhiên, bài toán cải thiện đời sống người tiêu dùng, xem ra, khó hơn nhiều…