Độc quyền còn lỗ: cần xem xét lại công tác vận hành?

Camille Nguyễn

Theo VNTB

Từ tháng 5.2025, EVNHCMC chính thức áp dụng giá điện mới, góp phần khiến hóa đơn tiếp tục duy trì ở mức cao hơn so với cùng kỳ năm ngoái. Tiền điện tăng, nhưng doanh thu sau thuế của EVN lại thường xuyên báo lỗ.

Luỹ kế từ đầu năm đến cuối quý II/2025, EVNHANOI đạt doanh thu hơn 30.285 tỷ đồng. Tuy nhiên công ty báo lỗ sau thuế hơn 264,3 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm ngoái báo lãi hơn 860 tỷ đồng.

Cũng tương tự như EVNHANOI, theo báo cáo tài chính công bố từ Tổng công ty Điện lực TP. HCM (EVNHCMC), luỹ kế 6 tháng đầu năm 2025 công ty báo lỗ sau thuế gần 401 tỷ đồng, cùng kỳ năm ngoái báo lãi hơn 814,65 tỷ đồng.

Ngược dòng thời gian, tổng hợp thông tin từ báo chí những năm qua. Theo đó, trong năm 2023, tổng chi phí sản xuất kinh doanh điện là 528.604,24 tỉ đồng. Bao gồm chi phí sản xuất kinh doanh điện của các khâu phát điện, truyền tải điện, phân phối – bán lẻ điện và phụ trợ – quản lý ngành.

Trong khi đó, doanh thu bán điện thương phẩm năm 2023 là 494.359,28 tỷ đồng, tăng 8,18%. Giá bán điện thương phẩm bình quân thực hiện là 1.953,57 đồng/kWh, tăng 3,76% so với năm 2022.

Theo Bộ Công Thương, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh điện năm 2023 của EVN lỗ 34.244,96 tỷ đồng. Song do có thu nhập từ các hoạt động có liên quan đến sản xuất kinh doanh điện trong năm 2023 là 12.423,40 tỷ đồng nên năm trước EVN ghi nhận mức lỗ 21.821,56 tỷ đồng. Mức lỗ lũy kế trong 2 năm liên tiếp 2022 – 2023 là 47.500 tỉ đồng.

Sang năm 2024, tuy EVN có những chuyển biến tích cực về mặt tài chính, cụ thể là thoát khỏi tình trạng thua lỗ so với các năm trước đó. Tuy nhiên, ghi nhận, vẫn còn những khó khăn, thách thức trong việc đảm bảo cung ứng điện ổn định và cân đối tài chính. Nói là vậy, nhưng trong sáu tháng đầu năm 2024, ghi nhận từ báo chí, EVN vẫn lỗ khoảng 13.000 tỷ đồng.

“Tin tức về EVN lỗ, với tôi, dường như là hoàn toàn không có gì xa lạ. Và tôi cũng không hiểu vì sao họ lỗ? Nếu như có sự cạnh tranh, còn có lý do là do công ty đối thủ phát triển mạnh mẽ, cái đầu của người ta quá tốt nên họ phát triển, còn mình thì lâm vào cảnh thua lỗ. Như vậy còn nghe được. Còn này, đã độc quyền, mà độc quyền cái ngành ai cũng có nhu cầu sử dụng, từ nam phụ cho đến lão ấu, giá điện thì tăng, bên cạnh thuỷ điện còn có điện gió, điện mặt trời…. Vậy mà còn báo lỗ. Lỗ liên tục nhiều năm, không loại trừ khả năng điều hành có vấn đề. Hoặc do không có sự cạnh tranh nên cũng không cần đến người “quá giỏi” để điều hành?”, ông Hai, một cư dân ở Thành phố Hồ Chí Minh thắc mắc.

Có thể nói, việc EVN lỗ, cũng là điều tương đối dễ hiểu. Bình dân nhất, với những hóa đơn tiền điện tăng cao mỗi tháng, trong khi đó, đời sống cũng như công việc vẫn còn đó nhiều khó khăn, việc sử dụng tiết kiệm điện lại, chấp nhận sống trong bóng tối, chịu đựng cái nóng gay gắt của ban trưa của nhiều hộ gia đình cũng là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, việc EVN chuẩn bị áp dụng giá điện mới và đưa tin báo lỗ ngay thời điểm này, rất dễ dẫn đến suy nghĩ, để cắt lỗ (hoặc giảm lỗ), thay vì tìm cách thì EVN lại tăng giá điện.

Xã hội, khoa học công nghệ phát triển từng ngày, nhu cầu sử dụng điện là cần thiết, không chỉ với những hộ sản xuất, doanh nghiệp kinh doanh mà còn trong sinh hoạt hằng ngày của những hộ dân. Dù có thực hiện “chính sách tiết kiệm” như những nhu cầu cơ bản như sử dụng điện cho đèn, quạt… là gần như khó có thể thiếu.

Nhà nhà sử dụng điện, người người xài điện, là đơn vị kinh doanh độc quyền ngành điện ở Việt Nam, bên cạnh đó, hoá đơn tiền điện hằng tháng thường xuyên gây bất ngờ cho người sử dụng, song, EVN lại liên tục báo lỗ. Nguyên nhân là do đâu? Liệu chăng, có đến từ năng lực quản lý, vận hành của người “lèo lái” con thuyền mang tên EVN?

Bình luận về bài viết này