Thu Hằng

Theo RFI

Một lần nữa, tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định tầm quan trọng của ba đồng minh Vùng Vịnh so với các đồng minh châu Âu. Hàng loạt « hợp đồng khổng lồ », dự kiến được ký ở Ả Rập Xê Út, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất và Qatar, sẽ đánh dấu « thành công lớn » về thương mại cho tổng thống Trump.

Thông qua trung gian của các nước Vùng Vịnh, nguyên thủ quốc gia Mỹ cũng có thể đóng vai trò « nhà hòa giải » trong hàng loạt hồ sơ quan trọng trong vùng. Và ẩn sau đó là những lợi ích kinh tế của tập đoàn Trump Organization tại ba nước Vùng Vịnh.

Vùng Vịnh đổi « hợp đồng » lấy « an ninh »

Chuyến công du Vùng Vịnh từ ngày 13/05 của tổng thống Trump được đánh giá là « đôi bên cùng có lợi ». Cả ba nước Ả Rập Xê Út, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất và Qatar đều thông báo những dự án hợp tác thương mại và đầu tư khổng lồ nhằm thắt chặt quan hệ với Mỹ và thu lợi. Trước tiên là về quốc phòng, cả ba nước đều « muốn yên tâm rằng Mỹ cam kết bảo đảm cho ổn định ở Vùng Vịnh », theo nhận định chuyên gia Ali Shihabi với trang CNN ngày 11/05.

Một hiệp định lớn về thương mại và quốc phòng giữa Mỹ và Ả Rập Xê Út vẫn bị đình trệ từ năm 2024 sau khi Israel tấn công dải Gaza của Palestine. Hoàng thái tử ben Salman đã hứa tổng số tiền cho hợp tác thương mại và đầu tư với Mỹ lên đến 600 tỷ đô la, thậm chí « làm tròn số thành 1.000 tỷ » theo đề nghị của tổng thống Trump. Ngoài ra, chính quyền Riyad muốn hợp tác với Washington về chương trình hạt nhân dân sự để đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, ngoài dầu lửa. Nếu được thông qua, các doanh nghiệp Mỹ sẽ được hưởng nhiều hợp đồng đầy lợi nhuận.

Đối với Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, ưu tiên được đặt vào trí tuệ nhân tạo – AI, với « cam kết đầu tư 1.400 tỷ đô la để đa dạng hóa nền kinh tế, tránh phụ thuộc vào chất đốt để bảo đảm thịnh vượng cho đất nước trong tương lai », theo phát biểu của cố vấn ngoại giao Anwar Gargash. Mục tiêu của Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất là trở thành « một nước đi đầu thế giới về AI cho đến năm 2031 ». Nhưng mục tiêu sẽ không đạt được nếu không có chip bán dẫn tiên tiến của Mỹ. Chính quyền Abu Dhabi có thể trông cậy vào tổng thống Trump, vì ngày 08/05, ông cho biết sẽ hủy toàn bộ biện pháp thắt chặt xuất khẩu về AI mà người tiền nhiệm Joe Biden ban hành trong những ngày cuối nhiệm kỳ.

Qatar, nước cuối cùng trong chuyến công du của tổng thống Trump, muốn dựa vào mối quan hệ về an ninh với Mỹ để mở rộng ảnh hưởng ngoại giao lên tầm quốc tế. Căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông đặt tại Qatar được coi là « trọng yếu » cho các chiến dịch của Mỹ ở trong vùng. Năm 2024, hai nước đã kín đáo triển hạn thỏa thuận kéo dài sự hiện diện của Mỹ thêm 10 năm. Chính quyền Doha có mối liên hệ chặt chẽ với tân tổng thống Syria, là nhà trung gian cho các cuộc đàm phán giữa Mỹ và lực lượng Hamas trong cuộc xung đột với Israel ở Gaza.

Lợi ích cá nhân tổng thống Trump ở ba nước Vùng Vịnh

Những mối liên hệ chặt chẽ, « đôi bên cũng có lợi » giúp tổng thống Trump nâng vị thế là nhà hòa giải ở Trung Đông. Tuy nhiên, ẩn phía sau còn có mối liên hệ cá nhân thân mật giữa ông Donald Trump và ba nước Vùng Vịnh. Không phải ngẫu nhiên mà Qatar tặng máy bay Boeing trị giá 400 triệu đô la để ông Trump dùng làm Air Force One và sử dụng riêng sau khi hết nhiệm kỳ tổng thống.

Tại cả ba nước Ả Rập Xê Út, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất và Qatar, tập đoàn Trump Organization có rất nhiều dự án, đặc biệt là trong ngành du lịch, bất động sản. Cuối tháng 04/2025, Eric Trump, con trai của tổng thống Mỹ, đã đến Dubai (Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất) để quảng bá cho đồng tiền ảo USD One của công ty World Liberty Financial, được gia tộc Trump hậu thuẫn và được quỹ đầu tư MGX hứa sử dụng USD One để đầu tư 2 tỷ đô la vào sàn giao dịch chứng khoán ảo Binance. Gần đây, Trump Organization cũng tiết lộ dự án tòa nhà chọc trời trị giá 1 tỷ đô la ở Dubai với những căn hộ có thể được mua bằng tiền ảo.

Tại Qatar, vào tháng 04/2025, tập đoàn Trump Organization thông báo ký hợp đồng xây dựng một sân golf với những khu nhà sang trọng. Trước đó là dự án tòa tháp Trump được thông báo xây dựng ở Jeddah, Ả Rập Xê Út và một dự án bất động sản 4 tỷ đô la ở Oman.

Về mặt chính thức, ông Donald Trump không quản lý Trump Organization dù vẫn là cổ đông. Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt khẳng định không có xung đột lợi ích, thậm chí ông Trump còn mất nhiều hơn khi trở thành tổng thống Mỹ.